Annapanavidhi Adhyaya: Difference between revisions

Agnivesha (talk | contribs)
No edit summary
Agnivesha (talk | contribs)
Line 3,644: Line 3,644:
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">


प्रभूतक्रिमिमज्जासृङ्मेदोमांसकरोगुडः॥२३८॥
प्रभूतक्रिमिमज्जासृङ्मेदोमांसकरोगुडः॥२३८॥<br />
क्षुद्रोगुडश्चतुर्भागत्रिभागार्धावशेषितः।
क्षुद्रोगुडश्चतुर्भागत्रिभागार्धावशेषितः।<br />
रसोगुरुर्यथापूर्वंधौतःस्वल्पमलोगुडः॥२३९॥
रसोगुरुर्यथापूर्वंधौतःस्वल्पमलोगुडः॥२३९॥<br />
ततोमत्स्यण्डिकाखण्डशर्कराविमलाःपरम्।
ततोमत्स्यण्डिकाखण्डशर्कराविमलाःपरम्।<br />
यथायथैषांवैमल्यंभवेच्छैत्यंतथातथा॥२४०॥
यथायथैषांवैमल्यंभवेच्छैत्यंतथातथा॥२४०॥<br />
वृष्याक्षीणक्षतहितासस्नेहागुडशर्करा।
वृष्याक्षीणक्षतहितासस्नेहागुडशर्करा।<br />
कषायमधुराशीतासतिक्तायासशर्करा॥२४१॥
कषायमधुराशीतासतिक्तायासशर्करा॥२४१॥<br />
रूक्षावम्यतिसारघ्नीच्छेदनीमधुशर्करा।
रूक्षावम्यतिसारघ्नीच्छेदनीमधुशर्करा।<br />
तृष्णासृक्पित्तदाहेषुप्रशस्ताःसर्वशर्कराः॥२४२॥
तृष्णासृक्पित्तदाहेषुप्रशस्ताःसर्वशर्कराः॥२४२॥<br />
<div class="mw-collapsible-content">
<div class="mw-collapsible-content"><br />


prabhūtakrimimajjāsr̥ṅmēdōmāṁsakarō guḍaḥ||238||  
prabhūtakrimimajjāsr̥ṅmēdōmāṁsakarō guḍaḥ||238|| <br />
kṣudrō guḍaścaturbhāgatribhāgārdhāvaśēṣitaḥ|  
kṣudrō guḍaścaturbhāgatribhāgārdhāvaśēṣitaḥ| <br />
rasō gururyathāpūrvaṁ dhautaḥ svalpamalō guḍaḥ||239||  
rasō gururyathāpūrvaṁ dhautaḥ svalpamalō guḍaḥ||239|| <br />
tatō matsyaṇḍikākhaṇḍaśarkarā vimalāḥ param|  
tatō matsyaṇḍikākhaṇḍaśarkarā vimalāḥ param| <br />
yathā yathaiṣāṁ vaimalyaṁ bhavēcchaityaṁ tathā tathā||240||  
yathā yathaiṣāṁ vaimalyaṁ bhavēcchaityaṁ tathā tathā||240|| <br />
vr̥ṣyā kṣīṇakṣatahitā sasnēhā guḍaśarkarā|  
vr̥ṣyā kṣīṇakṣatahitā sasnēhā guḍaśarkarā| <br />
kaṣāyamadhurā śītā satiktā yāsaśarkarā||241||  
kaṣāyamadhurā śītā satiktā yāsaśarkarā||241|| <br />
rūkṣā vamyatisāraghnī cchēdanī madhuśarkarā|  
rūkṣā vamyatisāraghnī cchēdanī madhuśarkarā| <br />
tr̥ṣṇāsr̥kpittadāhēṣu praśastāḥ sarvaśarkarāḥ||242||  
tr̥ṣṇāsr̥kpittadāhēṣu praśastāḥ sarvaśarkarāḥ||242|| <br />


praBUtakrimimajjAsRu~gmedomAMsakaro guDaH||238||
praBUtakrimimajjAsRu~gmedomAMsakaro guDaH||238||<br />
kShudro guDaScaturBAgatriBAgArdhAvaSeShitaH|
kShudro guDaScaturBAgatriBAgArdhAvaSeShitaH|<br />
raso gururyathApUrvaM dhautaH svalpamalo guDaH||239||
raso gururyathApUrvaM dhautaH svalpamalo guDaH||239||<br />
tato matsyaNDikAKaNDaSarkarA vimalAH param|
tato matsyaNDikAKaNDaSarkarA vimalAH param|<br />
yathA yathaiShAM vaimalyaM BavecCaityaM tathA tathA||240||
yathA yathaiShAM vaimalyaM BavecCaityaM tathA tathA||240||<br />
vRuShyA kShINakShatahitA sasnehA guDaSarkarA|
vRuShyA kShINakShatahitA sasnehA guDaSarkarA|<br />
kaShAyamadhurA SItA satiktA yAsaSarkarA||241||
kaShAyamadhurA SItA satiktA yAsaSarkarA||241||<br />
rUkShA vamyatisAraGnI cCedanI madhuSarkarA|
rUkShA vamyatisAraGnI cCedanI madhuSarkarA|<br />
tRuShNAsRukpittadAheShu praSastAH sarvaSarkarAH||242||
tRuShNAsRukpittadAheShu praSastAH sarvaSarkarAH||242||<br />
</div></div>
</div></div>


Line 3,689: Line 3,689:
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">


माक्षिकंभ्रामरंक्षौद्रंपौत्तिकंमधुजातयः।
माक्षिकंभ्रामरंक्षौद्रंपौत्तिकंमधुजातयः।<br />
माक्षिकंप्रवरंतेषांविशेषाद्भ्रामरंगुरु॥२४३॥
माक्षिकंप्रवरंतेषांविशेषाद्भ्रामरंगुरु॥२४३॥<br />
माक्षिकंतैलवर्णंस्याद्घृतवर्णंतुपौत्तिकम्।
माक्षिकंतैलवर्णंस्याद्घृतवर्णंतुपौत्तिकम्।<br />
क्षौद्रंकपिलवर्णंस्याच्छ्वेतंभ्रामरमुच्यते॥२४४॥
क्षौद्रंकपिलवर्णंस्याच्छ्वेतंभ्रामरमुच्यते॥२४४॥<br />
<div class="mw-collapsible-content">
<div class="mw-collapsible-content">


mākṣikaṁ bhrāmaraṁ kṣaudraṁ pauttikaṁ madhujātayaḥ|  
mākṣikaṁ bhrāmaraṁ kṣaudraṁ pauttikaṁ madhujātayaḥ| <br />
mākṣikaṁ pravaraṁ tēṣāṁ viśēṣādbhrāmaraṁ guru||243||  
mākṣikaṁ pravaraṁ tēṣāṁ viśēṣādbhrāmaraṁ guru||243|| <br />
mākṣikaṁ tailavarṇaṁ syādghr̥tavarṇaṁ tu pauttikam|  
mākṣikaṁ tailavarṇaṁ syādghr̥tavarṇaṁ tu pauttikam| <br />
kṣaudraṁ kapilavarṇaṁ syācchvētaṁ bhrāmaramucyatē||244||  
kṣaudraṁ kapilavarṇaṁ syācchvētaṁ bhrāmaramucyatē||244|| <br /><br />
 
mAkShikaM BrAmaraM kShaudraM pauttikaM madhujAtayaH|<br />
 
mAkShikaM pravaraM teShAM viSeShAdBrAmaraM guru||243||<br />
mAkShikaM BrAmaraM kShaudraM pauttikaM madhujAtayaH|
mAkShikaM tailavarNaM syAdGRutavarNaM tu pauttikam|<br />
mAkShikaM pravaraM teShAM viSeShAdBrAmaraM guru||243||
kShaudraM kapilavarNaM syAcCvetaM BrAmaramucyate||244||<br />
mAkShikaM tailavarNaM syAdGRutavarNaM tu pauttikam|
kShaudraM kapilavarNaM syAcCvetaM BrAmaramucyate||244||
</div></div>
</div></div>


Line 3,712: Line 3,710:
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">


वातलंगुरुशीतंचरक्तपित्तकफापहम्।
वातलंगुरुशीतंचरक्तपित्तकफापहम्।<br />
सन्धातृ च्छेदनं रूक्षं कषायं मधुरं मधु  ||२४५||
सन्धातृ च्छेदनं रूक्षं कषायं मधुरं मधु  ||२४५||<br />
हन्यान्मधूष्णमुष्णार्तमथवासविषान्वयात्।
हन्यान्मधूष्णमुष्णार्तमथवासविषान्वयात्।<br />
गुरुरूक्षकषायत्वाच्छैत्याच्चाल्पंहितंमधु॥२४६॥
गुरुरूक्षकषायत्वाच्छैत्याच्चाल्पंहितंमधु॥२४६॥<br />
<div class="mw-collapsible-content">
<div class="mw-collapsible-content">


vātalaṁ guru śītaṁ ca raktapittakaphāpaham|  
vātalaṁ guru śītaṁ ca raktapittakaphāpaham| <br />
sandhātr̥ cchēdanaṁ rūkṣaṁ kaṣāyaṁ madhuraṁ madhu  ||245||  
sandhātr̥ cchēdanaṁ rūkṣaṁ kaṣāyaṁ madhuraṁ madhu  ||245|| <br />
hanyānmadhūṣṇamuṣṇārtamathavā saviṣānvayāt|  
hanyānmadhūṣṇamuṣṇārtamathavā saviṣānvayāt| <br />
gururūkṣakaṣāyatvācchaityāccālpaṁ hitaṁ madhu||246||   
gururūkṣakaṣāyatvācchaityāccālpaṁ hitaṁ madhu||246||  <br /><br />
 
vAtalaM guru SItaM ca raktapittakaPApaham|<br />
vAtalaM guru SItaM ca raktapittakaPApaham|
sandhAtRu cchedanaM rUkShaM kaShAyaM madhuraM madhu ||245||<br />
sandhAtRu cchedanaM rUkShaM kaShAyaM madhuraM madhu ||245||
hanyAnmadhUShNamuShNArtamathavA saviShAnvayAt|<br />
hanyAnmadhUShNamuShNArtamathavA saviShAnvayAt|
gururUkShakaShAyatvAcCaityAccAlpaM hitaM madhu||246||<br />
gururUkShakaShAyatvAcCaityAccAlpaM hitaM madhu||246||
</div></div>
</div></div>


Line 3,734: Line 3,731:
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">


नातःकष्टतमंकिञ्चिन्मध्वामात्तद्धिमानवम्।
नातःकष्टतमंकिञ्चिन्मध्वामात्तद्धिमानवम्।<br />
उपक्रमविरोधित्वात्सद्योहन्याद्यथाविषम्॥२४७॥
उपक्रमविरोधित्वात्सद्योहन्याद्यथाविषम्॥२४७॥<br />
आमेसोष्णाक्रियाकार्यासामध्वामेविरुध्यते।
आमेसोष्णाक्रियाकार्यासामध्वामेविरुध्यते।<br />
मध्वामंदारुणंतस्मात्सद्योहन्याद्यथाविषम्॥२४८॥
मध्वामंदारुणंतस्मात्सद्योहन्याद्यथाविषम्॥२४८॥<br />
<div class="mw-collapsible-content">
<div class="mw-collapsible-content">


nātaḥ kaṣṭatamaṁ kiñcinmadhvāmāttaddhi mānavam|  
nātaḥ kaṣṭatamaṁ kiñcinmadhvāmāttaddhi mānavam| <br />
upakramavirōdhitvāt sadyō hanyādyathā viṣam||247||  
upakramavirōdhitvāt sadyō hanyādyathā viṣam||247|| <br />
āmē sōṣṇā kriyā kāryā sā madhvāmē virudhyatē|  
āmē sōṣṇā kriyā kāryā sā madhvāmē virudhyatē| <br />
madhvāmaṁ dāruṇaṁ tasmāt sadyō hanyādyathā viṣam||248||  
madhvāmaṁ dāruṇaṁ tasmāt sadyō hanyādyathā viṣam||248|| <br /><br />
 
nAtaH kaShTatamaM ki~jcinmadhvAmAttaddhi mAnavam|<br />
nAtaH kaShTatamaM ki~jcinmadhvAmAttaddhi mAnavam|
upakramavirodhitvAt sadyo hanyAdyathA viSham||247||<br />
upakramavirodhitvAt sadyo hanyAdyathA viSham||247||
Ame soShNA kriyA kAryA sA madhvAme virudhyate|<br />
Ame soShNA kriyA kAryA sA madhvAme virudhyate|
madhvAmaM dAruNaM tasmAt sadyo hanyAdyathA viSham||248||<br />
madhvAmaM dAruNaM tasmAt sadyo hanyAdyathA viSham||248||
</div></div>
</div></div>


Line 3,756: Line 3,752:
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">


नानाद्रव्यात्मकत्वाच्चयोगवाहिपरंमधु।
नानाद्रव्यात्मकत्वाच्चयोगवाहिपरंमधु।<br />
इतीक्षुविकृतिप्रायोवर्गोऽयंदशमोमतः॥२४९॥
इतीक्षुविकृतिप्रायोवर्गोऽयंदशमोमतः॥२४९॥<br />
<div class="mw-collapsible-content">
<div class="mw-collapsible-content">


nānādravyātmakatvācca yōgavāhi paraṁ madhu|  
nānādravyātmakatvācca yōgavāhi paraṁ madhu| <br />
itīkṣuvikr̥tiprāyō vargō'yaṁ daśamō mataḥ||249||  
itīkṣuvikr̥tiprāyō vargō'yaṁ daśamō mataḥ||249|| <br /><br />
 
nAnAdravyAtmakatvAcca yogavAhi paraM madhu|<br />
 
itIkShuvikRutiprAyo vargo&yaM daSamo mataH||249||<br />
nAnAdravyAtmakatvAcca yogavAhi paraM madhu|
itIkShuvikRutiprAyo vargo&yaM daSamo mataH||249||
</div></div>
</div></div>