Annapanavidhi Adhyaya: Difference between revisions
No edit summary |
|||
| Line 3,644: | Line 3,644: | ||
<div class="mw-collapsible mw-collapsed"> | <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> | ||
प्रभूतक्रिमिमज्जासृङ्मेदोमांसकरोगुडः॥२३८॥ | प्रभूतक्रिमिमज्जासृङ्मेदोमांसकरोगुडः॥२३८॥<br /> | ||
क्षुद्रोगुडश्चतुर्भागत्रिभागार्धावशेषितः। | क्षुद्रोगुडश्चतुर्भागत्रिभागार्धावशेषितः।<br /> | ||
रसोगुरुर्यथापूर्वंधौतःस्वल्पमलोगुडः॥२३९॥ | रसोगुरुर्यथापूर्वंधौतःस्वल्पमलोगुडः॥२३९॥<br /> | ||
ततोमत्स्यण्डिकाखण्डशर्कराविमलाःपरम्। | ततोमत्स्यण्डिकाखण्डशर्कराविमलाःपरम्।<br /> | ||
यथायथैषांवैमल्यंभवेच्छैत्यंतथातथा॥२४०॥ | यथायथैषांवैमल्यंभवेच्छैत्यंतथातथा॥२४०॥<br /> | ||
वृष्याक्षीणक्षतहितासस्नेहागुडशर्करा। | वृष्याक्षीणक्षतहितासस्नेहागुडशर्करा।<br /> | ||
कषायमधुराशीतासतिक्तायासशर्करा॥२४१॥ | कषायमधुराशीतासतिक्तायासशर्करा॥२४१॥<br /> | ||
रूक्षावम्यतिसारघ्नीच्छेदनीमधुशर्करा। | रूक्षावम्यतिसारघ्नीच्छेदनीमधुशर्करा।<br /> | ||
तृष्णासृक्पित्तदाहेषुप्रशस्ताःसर्वशर्कराः॥२४२॥ | तृष्णासृक्पित्तदाहेषुप्रशस्ताःसर्वशर्कराः॥२४२॥<br /> | ||
<div class="mw-collapsible-content"> | <div class="mw-collapsible-content"><br /> | ||
prabhūtakrimimajjāsr̥ṅmēdōmāṁsakarō guḍaḥ||238|| | prabhūtakrimimajjāsr̥ṅmēdōmāṁsakarō guḍaḥ||238|| <br /> | ||
kṣudrō guḍaścaturbhāgatribhāgārdhāvaśēṣitaḥ| | kṣudrō guḍaścaturbhāgatribhāgārdhāvaśēṣitaḥ| <br /> | ||
rasō gururyathāpūrvaṁ dhautaḥ svalpamalō guḍaḥ||239|| | rasō gururyathāpūrvaṁ dhautaḥ svalpamalō guḍaḥ||239|| <br /> | ||
tatō matsyaṇḍikākhaṇḍaśarkarā vimalāḥ param| | tatō matsyaṇḍikākhaṇḍaśarkarā vimalāḥ param| <br /> | ||
yathā yathaiṣāṁ vaimalyaṁ bhavēcchaityaṁ tathā tathā||240|| | yathā yathaiṣāṁ vaimalyaṁ bhavēcchaityaṁ tathā tathā||240|| <br /> | ||
vr̥ṣyā kṣīṇakṣatahitā sasnēhā guḍaśarkarā| | vr̥ṣyā kṣīṇakṣatahitā sasnēhā guḍaśarkarā| <br /> | ||
kaṣāyamadhurā śītā satiktā yāsaśarkarā||241|| | kaṣāyamadhurā śītā satiktā yāsaśarkarā||241|| <br /> | ||
rūkṣā vamyatisāraghnī cchēdanī madhuśarkarā| | rūkṣā vamyatisāraghnī cchēdanī madhuśarkarā| <br /> | ||
tr̥ṣṇāsr̥kpittadāhēṣu praśastāḥ sarvaśarkarāḥ||242|| | tr̥ṣṇāsr̥kpittadāhēṣu praśastāḥ sarvaśarkarāḥ||242|| <br /> | ||
praBUtakrimimajjAsRu~gmedomAMsakaro guDaH||238|| | praBUtakrimimajjAsRu~gmedomAMsakaro guDaH||238||<br /> | ||
kShudro guDaScaturBAgatriBAgArdhAvaSeShitaH| | kShudro guDaScaturBAgatriBAgArdhAvaSeShitaH|<br /> | ||
raso gururyathApUrvaM dhautaH svalpamalo guDaH||239|| | raso gururyathApUrvaM dhautaH svalpamalo guDaH||239||<br /> | ||
tato matsyaNDikAKaNDaSarkarA vimalAH param| | tato matsyaNDikAKaNDaSarkarA vimalAH param|<br /> | ||
yathA yathaiShAM vaimalyaM BavecCaityaM tathA tathA||240|| | yathA yathaiShAM vaimalyaM BavecCaityaM tathA tathA||240||<br /> | ||
vRuShyA kShINakShatahitA sasnehA guDaSarkarA| | vRuShyA kShINakShatahitA sasnehA guDaSarkarA|<br /> | ||
kaShAyamadhurA SItA satiktA yAsaSarkarA||241|| | kaShAyamadhurA SItA satiktA yAsaSarkarA||241||<br /> | ||
rUkShA vamyatisAraGnI cCedanI madhuSarkarA| | rUkShA vamyatisAraGnI cCedanI madhuSarkarA|<br /> | ||
tRuShNAsRukpittadAheShu praSastAH sarvaSarkarAH||242|| | tRuShNAsRukpittadAheShu praSastAH sarvaSarkarAH||242||<br /> | ||
</div></div> | </div></div> | ||
| Line 3,689: | Line 3,689: | ||
<div class="mw-collapsible mw-collapsed"> | <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> | ||
माक्षिकंभ्रामरंक्षौद्रंपौत्तिकंमधुजातयः। | माक्षिकंभ्रामरंक्षौद्रंपौत्तिकंमधुजातयः।<br /> | ||
माक्षिकंप्रवरंतेषांविशेषाद्भ्रामरंगुरु॥२४३॥ | माक्षिकंप्रवरंतेषांविशेषाद्भ्रामरंगुरु॥२४३॥<br /> | ||
माक्षिकंतैलवर्णंस्याद्घृतवर्णंतुपौत्तिकम्। | माक्षिकंतैलवर्णंस्याद्घृतवर्णंतुपौत्तिकम्।<br /> | ||
क्षौद्रंकपिलवर्णंस्याच्छ्वेतंभ्रामरमुच्यते॥२४४॥ | क्षौद्रंकपिलवर्णंस्याच्छ्वेतंभ्रामरमुच्यते॥२४४॥<br /> | ||
<div class="mw-collapsible-content"> | <div class="mw-collapsible-content"> | ||
mākṣikaṁ bhrāmaraṁ kṣaudraṁ pauttikaṁ madhujātayaḥ| | mākṣikaṁ bhrāmaraṁ kṣaudraṁ pauttikaṁ madhujātayaḥ| <br /> | ||
mākṣikaṁ pravaraṁ tēṣāṁ viśēṣādbhrāmaraṁ guru||243|| | mākṣikaṁ pravaraṁ tēṣāṁ viśēṣādbhrāmaraṁ guru||243|| <br /> | ||
mākṣikaṁ tailavarṇaṁ syādghr̥tavarṇaṁ tu pauttikam| | mākṣikaṁ tailavarṇaṁ syādghr̥tavarṇaṁ tu pauttikam| <br /> | ||
kṣaudraṁ kapilavarṇaṁ syācchvētaṁ bhrāmaramucyatē||244|| | kṣaudraṁ kapilavarṇaṁ syācchvētaṁ bhrāmaramucyatē||244|| <br /><br /> | ||
mAkShikaM BrAmaraM kShaudraM pauttikaM madhujAtayaH|<br /> | |||
mAkShikaM pravaraM teShAM viSeShAdBrAmaraM guru||243||<br /> | |||
mAkShikaM BrAmaraM kShaudraM pauttikaM madhujAtayaH| | mAkShikaM tailavarNaM syAdGRutavarNaM tu pauttikam|<br /> | ||
mAkShikaM pravaraM teShAM viSeShAdBrAmaraM guru||243|| | kShaudraM kapilavarNaM syAcCvetaM BrAmaramucyate||244||<br /> | ||
mAkShikaM tailavarNaM syAdGRutavarNaM tu pauttikam| | |||
kShaudraM kapilavarNaM syAcCvetaM BrAmaramucyate||244|| | |||
</div></div> | </div></div> | ||
| Line 3,712: | Line 3,710: | ||
<div class="mw-collapsible mw-collapsed"> | <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> | ||
वातलंगुरुशीतंचरक्तपित्तकफापहम्। | वातलंगुरुशीतंचरक्तपित्तकफापहम्।<br /> | ||
सन्धातृ च्छेदनं रूक्षं कषायं मधुरं मधु ||२४५|| | सन्धातृ च्छेदनं रूक्षं कषायं मधुरं मधु ||२४५||<br /> | ||
हन्यान्मधूष्णमुष्णार्तमथवासविषान्वयात्। | हन्यान्मधूष्णमुष्णार्तमथवासविषान्वयात्।<br /> | ||
गुरुरूक्षकषायत्वाच्छैत्याच्चाल्पंहितंमधु॥२४६॥ | गुरुरूक्षकषायत्वाच्छैत्याच्चाल्पंहितंमधु॥२४६॥<br /> | ||
<div class="mw-collapsible-content"> | <div class="mw-collapsible-content"> | ||
vātalaṁ guru śītaṁ ca raktapittakaphāpaham| | vātalaṁ guru śītaṁ ca raktapittakaphāpaham| <br /> | ||
sandhātr̥ cchēdanaṁ rūkṣaṁ kaṣāyaṁ madhuraṁ madhu ||245|| | sandhātr̥ cchēdanaṁ rūkṣaṁ kaṣāyaṁ madhuraṁ madhu ||245|| <br /> | ||
hanyānmadhūṣṇamuṣṇārtamathavā saviṣānvayāt| | hanyānmadhūṣṇamuṣṇārtamathavā saviṣānvayāt| <br /> | ||
gururūkṣakaṣāyatvācchaityāccālpaṁ hitaṁ madhu||246|| | gururūkṣakaṣāyatvācchaityāccālpaṁ hitaṁ madhu||246|| <br /><br /> | ||
vAtalaM guru SItaM ca raktapittakaPApaham|<br /> | |||
vAtalaM guru SItaM ca raktapittakaPApaham| | sandhAtRu cchedanaM rUkShaM kaShAyaM madhuraM madhu ||245||<br /> | ||
sandhAtRu cchedanaM rUkShaM kaShAyaM madhuraM madhu ||245|| | hanyAnmadhUShNamuShNArtamathavA saviShAnvayAt|<br /> | ||
hanyAnmadhUShNamuShNArtamathavA saviShAnvayAt| | gururUkShakaShAyatvAcCaityAccAlpaM hitaM madhu||246||<br /> | ||
gururUkShakaShAyatvAcCaityAccAlpaM hitaM madhu||246|| | |||
</div></div> | </div></div> | ||
| Line 3,734: | Line 3,731: | ||
<div class="mw-collapsible mw-collapsed"> | <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> | ||
नातःकष्टतमंकिञ्चिन्मध्वामात्तद्धिमानवम्। | नातःकष्टतमंकिञ्चिन्मध्वामात्तद्धिमानवम्।<br /> | ||
उपक्रमविरोधित्वात्सद्योहन्याद्यथाविषम्॥२४७॥ | उपक्रमविरोधित्वात्सद्योहन्याद्यथाविषम्॥२४७॥<br /> | ||
आमेसोष्णाक्रियाकार्यासामध्वामेविरुध्यते। | आमेसोष्णाक्रियाकार्यासामध्वामेविरुध्यते।<br /> | ||
मध्वामंदारुणंतस्मात्सद्योहन्याद्यथाविषम्॥२४८॥ | मध्वामंदारुणंतस्मात्सद्योहन्याद्यथाविषम्॥२४८॥<br /> | ||
<div class="mw-collapsible-content"> | <div class="mw-collapsible-content"> | ||
nātaḥ kaṣṭatamaṁ kiñcinmadhvāmāttaddhi mānavam| | nātaḥ kaṣṭatamaṁ kiñcinmadhvāmāttaddhi mānavam| <br /> | ||
upakramavirōdhitvāt sadyō hanyādyathā viṣam||247|| | upakramavirōdhitvāt sadyō hanyādyathā viṣam||247|| <br /> | ||
āmē sōṣṇā kriyā kāryā sā madhvāmē virudhyatē| | āmē sōṣṇā kriyā kāryā sā madhvāmē virudhyatē| <br /> | ||
madhvāmaṁ dāruṇaṁ tasmāt sadyō hanyādyathā viṣam||248|| | madhvāmaṁ dāruṇaṁ tasmāt sadyō hanyādyathā viṣam||248|| <br /><br /> | ||
nAtaH kaShTatamaM ki~jcinmadhvAmAttaddhi mAnavam|<br /> | |||
nAtaH kaShTatamaM ki~jcinmadhvAmAttaddhi mAnavam| | upakramavirodhitvAt sadyo hanyAdyathA viSham||247||<br /> | ||
upakramavirodhitvAt sadyo hanyAdyathA viSham||247|| | Ame soShNA kriyA kAryA sA madhvAme virudhyate|<br /> | ||
Ame soShNA kriyA kAryA sA madhvAme virudhyate| | madhvAmaM dAruNaM tasmAt sadyo hanyAdyathA viSham||248||<br /> | ||
madhvAmaM dAruNaM tasmAt sadyo hanyAdyathA viSham||248|| | |||
</div></div> | </div></div> | ||
| Line 3,756: | Line 3,752: | ||
<div class="mw-collapsible mw-collapsed"> | <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> | ||
नानाद्रव्यात्मकत्वाच्चयोगवाहिपरंमधु। | नानाद्रव्यात्मकत्वाच्चयोगवाहिपरंमधु।<br /> | ||
इतीक्षुविकृतिप्रायोवर्गोऽयंदशमोमतः॥२४९॥ | इतीक्षुविकृतिप्रायोवर्गोऽयंदशमोमतः॥२४९॥<br /> | ||
<div class="mw-collapsible-content"> | <div class="mw-collapsible-content"> | ||
nānādravyātmakatvācca yōgavāhi paraṁ madhu| | nānādravyātmakatvācca yōgavāhi paraṁ madhu| <br /> | ||
itīkṣuvikr̥tiprāyō vargō'yaṁ daśamō mataḥ||249|| | itīkṣuvikr̥tiprāyō vargō'yaṁ daśamō mataḥ||249|| <br /><br /> | ||
nAnAdravyAtmakatvAcca yogavAhi paraM madhu|<br /> | |||
itIkShuvikRutiprAyo vargo&yaM daSamo mataH||249||<br /> | |||
nAnAdravyAtmakatvAcca yogavAhi paraM madhu| | |||
itIkShuvikRutiprAyo vargo&yaM daSamo mataH||249|| | |||
</div></div> | </div></div> | ||