Trimarmiya Chikitsa: Difference between revisions

Line 1,973: Line 1,973:


मुखामयेमारुतजेतुशोषकार्कश्यरौक्ष्याणिचलारुजश्च|  
मुखामयेमारुतजेतुशोषकार्कश्यरौक्ष्याणिचलारुजश्च|  
कृष्णारुणंनिष्पतनंसशीतंप्रस्रंसनस्पन्दनतोदभेदाः||११९||  
कृष्णारुणंनिष्पतनंसशीतंप्रस्रंसनस्पन्दनतोदभेदाः||११९||  


तृष्णाज्वरस्फोटकतालुदाहाधूमायनंचाप्यवदीर्णताच|  
तृष्णाज्वरस्फोटकतालुदाहाधूमायनंचाप्यवदीर्णताच|  
पित्तात्समूर्च्छाविविधारुजश्चवर्णाश्चशुक्लारुणवर्णवर्ज्याः||१२०||  
पित्तात्समूर्च्छाविविधारुजश्चवर्णाश्चशुक्लारुणवर्णवर्ज्याः||१२०||  


कण्डूर्गुरुत्वंसितविज्जलत्वंस्नेहोऽरुचिर्जाड्यकफप्रसेकौ|  
कण्डूर्गुरुत्वंसितविज्जलत्वंस्नेहोऽरुचिर्जाड्यकफप्रसेकौ|  
उत्क्लेशमन्दानलताचतन्द्रारुजश्चमन्दाःकफवक्ररोगे||१२१||  
उत्क्लेशमन्दानलताचतन्द्रारुजश्चमन्दाःकफवक्ररोगे||१२१||  


सर्वाणिरूपाणितुवक्ररोगेभवन्तियस्मिन्सतुसर्वजःस्यात्|  
सर्वाणिरूपाणितुवक्ररोगेभवन्तियस्मिन्सतुसर्वजःस्यात्|  
संस्थानदूष्याकृतिनामभेदाच्चैतेचतुःषष्टिविधाभवन्ति||१२२||  
संस्थानदूष्याकृतिनामभेदाच्चैतेचतुःषष्टिविधाभवन्ति||१२२||  


शालाक्यतन्त्रेऽभिहितानितेषांनिमित्तरूपाकृतिभेषजानि|  
शालाक्यतन्त्रेऽभिहितानितेषांनिमित्तरूपाकृतिभेषजानि|  
यथाप्रदेशंतुचतुर्विधस्यक्रियांप्रवक्ष्यामिमुखामयस्य||१२३||  
यथाप्रदेशंतुचतुर्विधस्यक्रियांप्रवक्ष्यामिमुखामयस्य||१२३||  


Line 1,990: Line 1,995:


mukhāmayē mārutajē tu śōṣakārkaśyaraukṣyāṇi calā rujaśca|  
mukhāmayē mārutajē tu śōṣakārkaśyaraukṣyāṇi calā rujaśca|  
kr̥ṣṇāruṇaṁ niṣpatanaṁ saśītaṁ prasraṁsanaspandanatōdabhēdāḥ||119||  
kr̥ṣṇāruṇaṁ niṣpatanaṁ saśītaṁ prasraṁsanaspandanatōdabhēdāḥ||119||  


tr̥ṣṇājwarasphōṭakatāludāhā dhūmāyanaṁ cāpyavadīrṇatā ca|  
tr̥ṣṇājwarasphōṭakatāludāhā dhūmāyanaṁ cāpyavadīrṇatā ca|  
pittāt samūrcchā vividhā rujaśca varṇāśca śuklāruṇavarṇavarjyāḥ||120||  
pittāt samūrcchā vividhā rujaśca varṇāśca śuklāruṇavarṇavarjyāḥ||120||  


kaṇḍūrgurutvaṁ sitavijjalatvaṁ snēhō'rucirjāḍyakaphaprasēkau|  
kaṇḍūrgurutvaṁ sitavijjalatvaṁ snēhō'rucirjāḍyakaphaprasēkau|  
utklēśamandānalatā ca tandrā rujaśca mandāḥ kaphavakrarōgē||121||  
utklēśamandānalatā ca tandrā rujaśca mandāḥ kaphavakrarōgē||121||  


sarvāṇi rūpāṇi tu vakrarōgē bhavanti yasmin sa tu sarvajaḥ syāt|  
sarvāṇi rūpāṇi tu vakrarōgē bhavanti yasmin sa tu sarvajaḥ syāt|  
saṁsthānadūṣyākr̥tināmabhēdāccaitē catuḥṣaṣṭividhā bhavanti||122||  
saṁsthānadūṣyākr̥tināmabhēdāccaitē catuḥṣaṣṭividhā bhavanti||122||  


śālākyatantrē'bhihitāni tēṣāṁ nimittarūpākr̥tibhēṣajāni|  
śālākyatantrē'bhihitāni tēṣāṁ nimittarūpākr̥tibhēṣajāni|  
yathāpradēśaṁ tu caturvidhasya kriyāṁ pravakṣyāmi mukhāmayasya||123||  
yathāpradēśaṁ tu caturvidhasya kriyāṁ pravakṣyāmi mukhāmayasya||123||  


Line 2,007: Line 2,017:


mukhAmaye mArutaje tu shoShakArkashyaraukShyANi calA rujashca |  
mukhAmaye mArutaje tu shoShakArkashyaraukShyANi calA rujashca |  
kRuShNAruNaM niShpatanaM sashItaM prasraMsanaspandanatodabhedAH ||119||  
kRuShNAruNaM niShpatanaM sashItaM prasraMsanaspandanatodabhedAH ||119||  


Line 2,013: Line 2,024:


kaNDUrgurutvaM sitavijjalatvaM sneho~arucirjADyakaphaprasekau |  
kaNDUrgurutvaM sitavijjalatvaM sneho~arucirjADyakaphaprasekau |  
utkleshamandAnalatA ca tandrA rujashca mandAH kaphavakraroge ||121||  
utkleshamandAnalatA ca tandrA rujashca mandAH kaphavakraroge ||121||  


sarvANi rUpANi tu vakraroge bhavanti yasmin sa tu sarvajaH syAt |  
sarvANi rUpANi tu vakraroge bhavanti yasmin sa tu sarvajaH syAt |  
saMsthAnadUShyAkRutinAmabhedAccaite catuHShaShTividhA bhavanti ||122||  
saMsthAnadUShyAkRutinAmabhedAccaite catuHShaShTividhA bhavanti ||122||  


shAlAkyatantre~abhihitAni teShAM nimittarUpAkRutibheShajAni |  
shAlAkyatantre~abhihitAni teShAM nimittarUpAkRutibheShajAni |  
yathApradeshaM tu caturvidhasya kriyAM pravakShyAmi mukhAmayasya ||123||
yathApradeshaM tu caturvidhasya kriyAM pravakShyAmi mukhAmayasya ||123||
   
   
Line 2,042: Line 2,056:
These oral-diseases are classified to be of sixty-four types, depending upon the location, pathogenic substratum/ tissue element, signs and symptoms and their names. [122]
These oral-diseases are classified to be of sixty-four types, depending upon the location, pathogenic substratum/ tissue element, signs and symptoms and their names. [122]


Which are described in Salakyatantra with reference to their etiology, signs, symptoms and treatment however, here I will describe the treatment of the above-mentioned four types of the oral disorders. Thus, ends description of diagnosis of oral diseases. [123]
Which are described in Shalakyatantra with reference to their etiology, signs, symptoms and treatment however, here I will describe the treatment of the above-mentioned four types of the oral disorders. Thus, ends description of diagnosis of oral diseases. [123]


===== ''Arochaka'' (anorexia) =====
===== ''Arochaka'' (anorexia) =====