Dwivraniya Chikitsa: Difference between revisions

Line 681: Line 681:


स चेदेवमुपक्रान्तः शोफो न प्रशमं व्रजेत् |  
स चेदेवमुपक्रान्तः शोफो न प्रशमं व्रजेत् |  
तस्योपनाहैः पक्वस्य पाटनं हितमुच्यते ||४९||  
तस्योपनाहैः पक्वस्य पाटनं हितमुच्यते ||४९||  


तैलेन सर्पिषा वाऽपि ताभ्यां वा सक्तुपिण्डिका |  
तैलेन सर्पिषा वाऽपि ताभ्यां वा सक्तुपिण्डिका |  
सुखोष्णा शोफपाकार्थमुपनाहः प्रशस्यते ||५०||  
सुखोष्णा शोफपाकार्थमुपनाहः प्रशस्यते ||५०||  


सतिला सातसीबीजा दध्यम्ला सक्तुपिण्डिका |  
सतिला सातसीबीजा दध्यम्ला सक्तुपिण्डिका |  
सकिण्वकुष्ठलवणा शस्ता स्यादुपनाहने ||५१||  
सकिण्वकुष्ठलवणा शस्ता स्यादुपनाहने ||५१||  


रुग्दाहरागतोदैश्च विदग्धं शोफमादिशेत् |  
रुग्दाहरागतोदैश्च विदग्धं शोफमादिशेत् |  
जलबस्तिसमस्पर्शं सम्पक्वं पीडितोन्नतम् ||५२||  
जलबस्तिसमस्पर्शं सम्पक्वं पीडितोन्नतम् ||५२||  


उमाऽथो गुग्गुलुः सौधं पयो दक्षकपोतयोः |  
उमाऽथो गुग्गुलुः सौधं पयो दक्षकपोतयोः |  
विट् पलाशभवः क्षारो हेमक्षीरी मुकूलकः ||५३||  
विट् पलाशभवः क्षारो हेमक्षीरी मुकूलकः ||५३||  


इत्युक्तो भेषजगणः पक्वशोथप्रभेदनः |  
इत्युक्तो भेषजगणः पक्वशोथप्रभेदनः |  
सुकुमारस्य, कृच्छ्रस्य शस्त्रं तु परमुच्यते ||५४||  
सुकुमारस्य, कृच्छ्रस्य शस्त्रं तु परमुच्यते ||५४||  


sa cēdēvamupakrāntaḥ śōphō na praśamaṁ vrajēt|  
sa cēdēvamupakrāntaḥ śōphō na praśamaṁ vrajēt|  
tasyōpanāhaiḥ pakvasya pāṭanaṁ hitamucyatē||49||  
tasyōpanāhaiḥ pakvasya pāṭanaṁ hitamucyatē||49||  


tailēna sarpiṣā vā'pi tābhyāṁ vā saktupiṇḍikā|  
tailēna sarpiṣā vā'pi tābhyāṁ vā saktupiṇḍikā|  
sukhōṣṇā śōphapākārthamupanāhaḥ praśasyatē||50||  
sukhōṣṇā śōphapākārthamupanāhaḥ praśasyatē||50||  


satilā sātasībījā dadhyamlā saktupiṇḍikā|  
satilā sātasībījā dadhyamlā saktupiṇḍikā|  
sakiṇvakuṣṭhalavaṇā śastā syādupanāhanē||51||  
sakiṇvakuṣṭhalavaṇā śastā syādupanāhanē||51||  


rugdāharāgatōdaiśca vidagdhaṁ śōphamādiśēt|  
rugdāharāgatōdaiśca vidagdhaṁ śōphamādiśēt|  
jalabastisamasparśaṁ sampakvaṁ pīḍitōnnatam||52||  
jalabastisamasparśaṁ sampakvaṁ pīḍitōnnatam||52||  


umā'thō gugguluḥ saudhaṁ payō dakṣakapōtayōḥ|  
umā'thō gugguluḥ saudhaṁ payō dakṣakapōtayōḥ|  
viṭ palāśabhavaḥ kṣārō hēmakṣīrī mukūlakaḥ||53||  
viṭ palāśabhavaḥ kṣārō hēmakṣīrī mukūlakaḥ||53||  


ityuktō bhēṣajagaṇaḥ pakvaśōthaprabhēdanaḥ|  
ityuktō bhēṣajagaṇaḥ pakvaśōthaprabhēdanaḥ|  
sukumārasya, kr̥cchrasya śastraṁ tu paramucyatē||54||  
sukumārasya, kr̥cchrasya śastraṁ tu paramucyatē||54||  


sa cedevamupakrAntaH shopho na prashamaM vrajet |  
sa cedevamupakrAntaH shopho na prashamaM vrajet |  
tasyopanAhaiH pakvasya pATanaM hitamucyate ||49||  
tasyopanAhaiH pakvasya pATanaM hitamucyate ||49||  


tailena sarpiShA vA~api tAbhyAM vA saktupiNDikA |  
tailena sarpiShA vA~api tAbhyAM vA saktupiNDikA |  
sukhoShNA shophapAkArthamupanAhaH prashasyate ||50||  
sukhoShNA shophapAkArthamupanAhaH prashasyate ||50||  


satilA sAtasIbIjA dadhyamlA saktupiNDikA |  
satilA sAtasIbIjA dadhyamlA saktupiNDikA |  
sakiNvakuShThalavaNA shastA syAdupanAhane ||51||  
sakiNvakuShThalavaNA shastA syAdupanAhane ||51||  


rugdAharAgatodaishca vidagdhaM shophamAdishet |  
rugdAharAgatodaishca vidagdhaM shophamAdishet |  
jalabastisamasparshaM sampakvaM pIDitonnatam ||52||  
jalabastisamasparshaM sampakvaM pIDitonnatam ||52||  


umA~atho gugguluH saudhaM payo dakShakapotayoH |  
umA~atho gugguluH saudhaM payo dakShakapotayoH |  
viT palAshabhavaH kShAro hemakShIrI mukUlakaH ||53||  
viT palAshabhavaH kShAro hemakShIrI mukUlakaH ||53||  


ityukto bheShajagaNaH pakvashothaprabhedanaH |  
ityukto bheShajagaNaH pakvashothaprabhedanaH |  
sukumArasya, kRucchrasya shastraM tu paramucyate ||54||
sukumArasya, kRucchrasya shastraM tu paramucyate ||54||