Madatyaya Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 1,547: | Line 1,547: | ||
तीक्षोष्णेनातिमात्रेण पीतेनाम्लविदाहिना | | तीक्षोष्णेनातिमात्रेण पीतेनाम्लविदाहिना | | ||
मद्येनान्नरसोत्क्लेदो विदग्धः क्षारतां गतः ||११२|| | मद्येनान्नरसोत्क्लेदो विदग्धः क्षारतां गतः ||११२|| | ||
अन्तर्दाहं ज्वरं तृष्णां प्रमोहं विभ्रमं मदम् | | अन्तर्दाहं ज्वरं तृष्णां प्रमोहं विभ्रमं मदम् | | ||
जनयत्याशु तच्छान्त्यै मद्यमेव प्रदापयेत् ||११३|| | जनयत्याशु तच्छान्त्यै मद्यमेव प्रदापयेत् ||११३|| | ||
क्षारो हि याति माधुर्यं शीघ्रमम्लोपसंहितः | | क्षारो हि याति माधुर्यं शीघ्रमम्लोपसंहितः | | ||
श्रेष्ठमम्लेषु मद्यं च यैर्गुणैस्तान् परं शृणु ||११४|| | श्रेष्ठमम्लेषु मद्यं च यैर्गुणैस्तान् परं शृणु ||११४|| | ||
मद्यस्याम्लस्वभावस्य चत्वारोऽनुरसाः स्मृताः | | मद्यस्याम्लस्वभावस्य चत्वारोऽनुरसाः स्मृताः | | ||
मधुरश्च कषायश्च तिक्तः कटुक एव च ||११५|| | मधुरश्च कषायश्च तिक्तः कटुक एव च ||११५|| | ||
गुणाश्च दश पूर्वोक्तास्तैश्चतुर्दशभिर्गुणैः | | गुणाश्च दश पूर्वोक्तास्तैश्चतुर्दशभिर्गुणैः | | ||
सर्वेषां मद्यमम्लानामुपर्युपरि तिष्ठति ||११६|| | सर्वेषां मद्यमम्लानामुपर्युपरि तिष्ठति ||११६|| | ||
tīkṣōṣṇēnātimātrēṇa pītēnāmlavidāhinā| | tīkṣōṣṇēnātimātrēṇa pītēnāmlavidāhinā| | ||
madyēnānnarasōtklēdō vidagdhaḥ kṣāratāṁ gataḥ||112|| | madyēnānnarasōtklēdō vidagdhaḥ kṣāratāṁ gataḥ||112|| | ||
antardāhaṁ jvaraṁ tr̥ṣṇāṁ pramōhaṁ vibhramaṁ madam| | antardāhaṁ jvaraṁ tr̥ṣṇāṁ pramōhaṁ vibhramaṁ madam| | ||
janayatyāśu tacchāntyai madyamēva pradāpayēt||113|| | janayatyāśu tacchāntyai madyamēva pradāpayēt||113|| | ||
kṣārō hi yāti mādhuryaṁ śīghramamlōpasaṁhitaḥ| | kṣārō hi yāti mādhuryaṁ śīghramamlōpasaṁhitaḥ| | ||
śrēṣṭhamamlēṣu madyaṁ ca yairguṇaistān paraṁ śr̥ṇu||114|| | śrēṣṭhamamlēṣu madyaṁ ca yairguṇaistān paraṁ śr̥ṇu||114|| | ||
madyasyāmlasvabhāvasya catvārō'nurasāḥ smr̥tāḥ| | madyasyāmlasvabhāvasya catvārō'nurasāḥ smr̥tāḥ| | ||
madhuraśca kaṣāyaśca tiktaḥ kaṭuka ēva ca||115|| | madhuraśca kaṣāyaśca tiktaḥ kaṭuka ēva ca||115|| | ||
guṇāśca daśa pūrvōktāstaiścaturdaśabhirguṇaiḥ| | guṇāśca daśa pūrvōktāstaiścaturdaśabhirguṇaiḥ| | ||
sarvēṣāṁ madyamamlānāmuparyupari tiṣṭhati||116|| | sarvēṣāṁ madyamamlānāmuparyupari tiṣṭhati||116|| | ||
tIkShoShNenAtimAtreNa pItenAmlavidAhinA | | tIkShoShNenAtimAtreNa pItenAmlavidAhinA | | ||
madyenAnnarasotkledo vidagdhaH kShAratAM gataH ||112|| | madyenAnnarasotkledo vidagdhaH kShAratAM gataH ||112|| | ||
antardAhaM jvaraM tRuShNAM pramohaM vibhramaM madam | | antardAhaM jvaraM tRuShNAM pramohaM vibhramaM madam | | ||
janayatyAshu tacchAntyai madyameva pradApayet ||113|| | janayatyAshu tacchAntyai madyameva pradApayet ||113|| | ||
kShAro hi yAti mAdhuryaM shIghramamlopasaMhitaH | | kShAro hi yAti mAdhuryaM shIghramamlopasaMhitaH | | ||
shreShThamamleShu madyaM ca yairguNaistAn paraM shRuNu ||114|| | shreShThamamleShu madyaM ca yairguNaistAn paraM shRuNu ||114|| | ||
madyasyAmlasvabhAvasya catvAro~anurasAH smRutAH | | madyasyAmlasvabhAvasya catvAro~anurasAH smRutAH | | ||
madhurashca kaShAyashca tiktaH kaTuka eva ca ||115|| | madhurashca kaShAyashca tiktaH kaTuka eva ca ||115|| | ||
guNAshca dasha pUrvoktAstaishcaturdashabhirguNaiH | | guNAshca dasha pUrvoktAstaishcaturdashabhirguNaiH | | ||
sarveShAM madyamamlAnAmuparyupari tiShThati ||116|| | sarveShAM madyamamlAnAmuparyupari tiShThati ||116|| | ||