Visha Chikitsa: Difference between revisions

Line 1,801: Line 1,801:


दुष्टेऽञ्जनेऽक्षिदाहस्रावात्युपदेहशोथरागाश्च |  
दुष्टेऽञ्जनेऽक्षिदाहस्रावात्युपदेहशोथरागाश्च |  
खाद्यैरादौ कोष्ठः स्पृश्यैस्त्वग्दूष्यते दुष्टैः ||११७||  
खाद्यैरादौ कोष्ठः स्पृश्यैस्त्वग्दूष्यते दुष्टैः ||११७||  


स्नानाभ्यङ्गोत्सादनवस्त्रालङ्कारवर्णकैर्दुष्टैः |  
स्नानाभ्यङ्गोत्सादनवस्त्रालङ्कारवर्णकैर्दुष्टैः |  
कण्ड्वर्तिकोठपिडकारोमोद्गमचिमिचिमा शोथाः ||११८||  
कण्ड्वर्तिकोठपिडकारोमोद्गमचिमिचिमा शोथाः ||११८||  


एते करचरणदाहतोदक्लमाविपाकाश्च |  
एते करचरणदाहतोदक्लमाविपाकाश्च |  
भूपादुकाश्वगजवर्मकेतुशयनासनैर्दुष्टैः ||११९||  
भूपादुकाश्वगजवर्मकेतुशयनासनैर्दुष्टैः ||११९||  


माल्यमगन्धं म्लायति शिरोरुजालोमहर्षकरम् |  
माल्यमगन्धं म्लायति शिरोरुजालोमहर्षकरम् |  
स्तम्भयति खानि नासामुपहन्ति दर्शनं च धूमः ||१२०||  
स्तम्भयति खानि नासामुपहन्ति दर्शनं च धूमः ||१२०||  


कूपतडागादिजलं दुर्गन्धं सकलुषं विवर्णं च |  
कूपतडागादिजलं दुर्गन्धं सकलुषं विवर्णं च |  
पीतं श्वयथुं कोठान् पिडकाश्च करोति मरणं च ||१२१||  
पीतं श्वयथुं कोठान् पिडकाश्च करोति मरणं च ||१२१||  


आदावामाशयगे वमनं त्वक्स्थे प्रदेहसेकादि |  
आदावामाशयगे वमनं त्वक्स्थे प्रदेहसेकादि |  
कुर्याद्भिषक् चिकित्सां दोषबलं चैव हि समीक्ष्य ||१२२||  
कुर्याद्भिषक् चिकित्सां दोषबलं चैव हि समीक्ष्य ||१२२||  
इति मूलविषविशेषाः प्रोक्ताः |१२३|
इति मूलविषविशेषाः प्रोक्ताः |१२३|
   
   
duṣṭē'ñjanē'kṣidāhasrāvātyupadēhaśōtharāgāśca|  
duṣṭē'ñjanē'kṣidāhasrāvātyupadēhaśōtharāgāśca|  
khādyairādau kōṣṭhaḥ spr̥śyaistvagdūṣyatē duṣṭaiḥ||117||  
khādyairādau kōṣṭhaḥ spr̥śyaistvagdūṣyatē duṣṭaiḥ||117||  


snānābhyaṅgōtsādanavastrālaṅkāravarṇakairduṣṭaiḥ|  
snānābhyaṅgōtsādanavastrālaṅkāravarṇakairduṣṭaiḥ|  
kaṇḍvartikōṭhapiḍakārōmōdgamacimicimā śōthāḥ||118||  
kaṇḍvartikōṭhapiḍakārōmōdgamacimicimā śōthāḥ||118||  


ētē karacaraṇadāhatōdaklamāvipākāśca|  
ētē karacaraṇadāhatōdaklamāvipākāśca|  
bhūpādukāśvagajavarmakētuśayanāsanairduṣṭaiḥ||119||  
bhūpādukāśvagajavarmakētuśayanāsanairduṣṭaiḥ||119||  


mālyamagandhaṁ mlāyati śirōrujālōmaharṣakaram [4] |  
mālyamagandhaṁ mlāyati śirōrujālōmaharṣakaram [4] |  
stambhayati khāni nāsāmupahanti darśanaṁ ca dhūmaḥ||120||  
stambhayati khāni nāsāmupahanti darśanaṁ ca dhūmaḥ||120||  


kūpataḍāgādijalaṁ durgandhaṁ sakaluṣaṁ vivarṇaṁ ca|  
kūpataḍāgādijalaṁ durgandhaṁ sakaluṣaṁ vivarṇaṁ ca|  
pītaṁ śvayathuṁ kōṭhān piḍakāśca karōti maraṇaṁ ca||121||  
pītaṁ śvayathuṁ kōṭhān piḍakāśca karōti maraṇaṁ ca||121||  


ādāvāmāśayagē vamanaṁ tvaksthē pradēhasēkādi|  
ādāvāmāśayagē vamanaṁ tvaksthē pradēhasēkādi|  
kuryādbhiṣak cikitsāṁ dōṣabalaṁ caiva hi samīkṣya||122||  
kuryādbhiṣak cikitsāṁ dōṣabalaṁ caiva hi samīkṣya||122||  


Line 1,840: Line 1,853:
duShTe~a~jjane~akShidAhasrAvAtyupadehashotharAgAshca |  
duShTe~a~jjane~akShidAhasrAvAtyupadehashotharAgAshca |  
khAdyairAdau koShThaH spRushyaistvagdUShyate duShTaiH ||117||  
khAdyairAdau koShThaH spRushyaistvagdUShyate duShTaiH ||117||  


snAnAbhya~ggotsAdanavastrAla~gkAravarNakairduShTaiH |  
snAnAbhya~ggotsAdanavastrAla~gkAravarNakairduShTaiH |  
kaNDvartikoThapiDakAromodgamacimicimA shothAH ||118||  
kaNDvartikoThapiDakAromodgamacimicimA shothAH ||118||  


ete karacaraNadAhatodaklamAvipAkAshca |  
ete karacaraNadAhatodaklamAvipAkAshca |  
bhUpAdukAshvagajavarmaketushayanAsanairduShTaiH ||119||  
bhUpAdukAshvagajavarmaketushayanAsanairduShTaiH ||119||  


mAlyamagandhaM mlAyati shirorujAlomaharShakaram |  
mAlyamagandhaM mlAyati shirorujAlomaharShakaram |  
stambhayati khAni nAsAmupahanti darshanaM ca dhUmaH ||120||  
stambhayati khAni nAsAmupahanti darshanaM ca dhUmaH ||120||  


kUpataDAgAdijalaM durgandhaM sakaluShaM vivarNaM ca |  
kUpataDAgAdijalaM durgandhaM sakaluShaM vivarNaM ca |
pItaM shvayathuM koThAn piDakAshca karoti maraNaM ca ||121||  
pItaM shvayathuM koThAn piDakAshca karoti maraNaM ca ||121||  


AdAvAmAshayage vamanaM tvaksthe pradehasekAdi |  
AdAvAmAshayage vamanaM tvaksthe pradehasekAdi |  
kuryAdbhiShak cikitsAM doShabalaM caiva hi samIkShya ||122||  
kuryAdbhiShak cikitsAM doShabalaM caiva hi samIkShya ||122||