Visarpa Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 978: | Line 978: | ||
अन्तःशरीरे [१] संशुद्धे दोषे त्वङ्मांससंश्रिते | | अन्तःशरीरे [१] संशुद्धे दोषे त्वङ्मांससंश्रिते | | ||
आदितो वाऽल्पदोषाणां क्रिया बाह्या प्रवक्ष्यते ||७१|| | आदितो वाऽल्पदोषाणां क्रिया बाह्या प्रवक्ष्यते ||७१|| | ||
उदुम्बरत्वङ्मधुकं पद्मकिञ्जल्कमुत्पलम् | | उदुम्बरत्वङ्मधुकं पद्मकिञ्जल्कमुत्पलम् | | ||
नागपुष्पं प्रियङ्गुश्च प्रदेहः सघृतो हितः ||७२|| | नागपुष्पं प्रियङ्गुश्च प्रदेहः सघृतो हितः ||७२|| | ||
न्यग्रोधपादास्तरुणाः कदलीगर्भसंयुताः | | न्यग्रोधपादास्तरुणाः कदलीगर्भसंयुताः | | ||
बिसग्रन्थिश्च लेपः स्याच्छतधौतघृताप्लुतः ||७३|| | बिसग्रन्थिश्च लेपः स्याच्छतधौतघृताप्लुतः ||७३|| | ||
कालीयं मधुकं हेम वन्यं चन्दनपद्मकौ | | कालीयं मधुकं हेम वन्यं चन्दनपद्मकौ | | ||
एला मृणालं फलिनी प्रलेपः स्याद्धृताप्लुतः ||७४|| | एला मृणालं फलिनी प्रलेपः स्याद्धृताप्लुतः ||७४|| | ||
शाद्वलं च मृणालं च शङ्खं चन्दनमुत्पलम् | | शाद्वलं च मृणालं च शङ्खं चन्दनमुत्पलम् | | ||
वेतसस्य च मूलानि प्रदेहः स्यात् सतण्डुलः ||७५|| | वेतसस्य च मूलानि प्रदेहः स्यात् सतण्डुलः ||७५|| | ||
सारिवा पद्मकिञ्जल्कमुशीरं नीलमुत्पलम् | | सारिवा पद्मकिञ्जल्कमुशीरं नीलमुत्पलम् | | ||
मञ्जिष्ठा चन्दनं लोध्रमभया च प्रलेपनम् ||७६|| | मञ्जिष्ठा चन्दनं लोध्रमभया च प्रलेपनम् ||७६|| | ||
नलदं च हरेणुश्च लोध्रं मधुकपद्मकौ [२] | | नलदं च हरेणुश्च लोध्रं मधुकपद्मकौ [२] | | ||
दूर्वा सर्जरसश्चैव सघृतं स्यात् प्रलेपनम् ||७७|| | दूर्वा सर्जरसश्चैव सघृतं स्यात् प्रलेपनम् ||७७|| | ||
यावकाः सक्तवश्चैव सर्पिषा सह योजिताः | | यावकाः सक्तवश्चैव सर्पिषा सह योजिताः | | ||
प्रदेहो मधुकं वीरा सघृता यवसक्तवः ||७८|| | प्रदेहो मधुकं वीरा सघृता यवसक्तवः ||७८|| | ||
बलामुत्पलशालूकं वीरामगुरुचन्दनम् | | बलामुत्पलशालूकं वीरामगुरुचन्दनम् | | ||
कुर्यादालेपनं वैद्यो मृणालं च बिसान्वितम् ||७९|| | कुर्यादालेपनं वैद्यो मृणालं च बिसान्वितम् ||७९|| | ||
यवचूर्णं समधुकं सघृतं च प्रलेपनम् | | यवचूर्णं समधुकं सघृतं च प्रलेपनम् | | ||
हरेणवो मसुराश्च समुद्गाः श्वेतशालयः ||८०|| | हरेणवो मसुराश्च समुद्गाः श्वेतशालयः ||८०|| | ||
पृथक् पृथक् प्रदेहाः स्युः सर्वे वा सर्पिषा सह | | पृथक् पृथक् प्रदेहाः स्युः सर्वे वा सर्पिषा सह | | ||
पद्मिनीकर्दमः शीतो मौक्तिकं पिष्टमेव वा ||८१|| | पद्मिनीकर्दमः शीतो मौक्तिकं पिष्टमेव वा ||८१|| | ||
शङ्खः प्रवालः शुक्तिर्वा गैरिकं वा घृताप्लुतम् | | शङ्खः प्रवालः शुक्तिर्वा गैरिकं वा घृताप्लुतम् | | ||
(पृथगेते प्रदेहाश्च हिता ज्ञेया विसर्पिणाम् [३] ) | | (पृथगेते प्रदेहाश्च हिता ज्ञेया विसर्पिणाम् [३] ) | | ||
प्रपौण्डरीकं मधुकं बला शालूकमुत्पलम् ||८२|| | प्रपौण्डरीकं मधुकं बला शालूकमुत्पलम् ||८२|| | ||
न्यग्रोधपत्रदुग्धीके सघृतं स्यात् प्रलेपनम् | | न्यग्रोधपत्रदुग्धीके सघृतं स्यात् प्रलेपनम् | | ||
बिसानि च मृणालं च सघृताश्च कशेरुकाः ||८३|| | बिसानि च मृणालं च सघृताश्च कशेरुकाः ||८३|| | ||
शतावरीविदार्योश्च कन्दौ धौतघृताप्लुतौ | | शतावरीविदार्योश्च कन्दौ धौतघृताप्लुतौ | | ||
शैवालं नलमूलानि गोजिह्वा वृषकर्णिका ||८४|| | शैवालं नलमूलानि गोजिह्वा वृषकर्णिका ||८४|| | ||
इन्द्राणिशाकं सघृतं शिरीषत्वग्बलाघृतम् [४] | | इन्द्राणिशाकं सघृतं शिरीषत्वग्बलाघृतम् [४] | | ||
न्यग्रोधोदुम्बरप्लक्षवेतसाश्वत्थपल्लवैः ||८५|| | न्यग्रोधोदुम्बरप्लक्षवेतसाश्वत्थपल्लवैः ||८५|| | ||
त्वक्कल्कैर्बहुसर्पिर्भिः शीतैरालेपनं हितम् | | त्वक्कल्कैर्बहुसर्पिर्भिः शीतैरालेपनं हितम् | | ||
प्रदेहाः सर्व एवैते वातपित्तोल्बणे [५] शुभाः ||८६|| | प्रदेहाः सर्व एवैते वातपित्तोल्बणे [५] शुभाः ||८६|| | ||
सकफे [६] तु प्रवक्ष्यामि प्रदेहानपरान् हितान् | | सकफे [६] तु प्रवक्ष्यामि प्रदेहानपरान् हितान् | | ||
त्रिफलां पद्मकोशीरं समङ्गां करवीरकम् ||८७|| | त्रिफलां पद्मकोशीरं समङ्गां करवीरकम् ||८७|| | ||
नलमूलान्यनन्तां च प्रदेहमुपकल्पयेत् | | नलमूलान्यनन्तां च प्रदेहमुपकल्पयेत् | | ||
खदिरं सप्तपर्णं च मुस्तमारग्वधं धवम् ||८८|| | खदिरं सप्तपर्णं च मुस्तमारग्वधं धवम् ||८८|| | ||
कुरण्टकं देवदारु दद्यादालेपनं भिषक् | | कुरण्टकं देवदारु दद्यादालेपनं भिषक् | | ||
आरग्वधस्य पत्राणि त्वचं श्लेष्मातकस्य च ||८९|| | आरग्वधस्य पत्राणि त्वचं श्लेष्मातकस्य च ||८९|| | ||
इन्द्राणिशाकं काकाह्वां शिरीषकुसुमानि च | | इन्द्राणिशाकं काकाह्वां शिरीषकुसुमानि च | | ||
शैवालं नलमूलानि वीरां गन्धप्रियङ्गुकाम् ||९०|| | शैवालं नलमूलानि वीरां गन्धप्रियङ्गुकाम् ||९०|| | ||
त्रिफलां मधुकं वीरां शिरीषकुसुमानि च | | त्रिफलां मधुकं वीरां शिरीषकुसुमानि च | | ||
प्रपौण्डरीकं ह्रीबेरं दार्वीत्वङ्मधुकं बलाम् ||९१|| | प्रपौण्डरीकं ह्रीबेरं दार्वीत्वङ्मधुकं बलाम् ||९१|| | ||
पृथगालेपनं कुर्याद्द्वन्द्वशः सर्वशोऽपि वा | | पृथगालेपनं कुर्याद्द्वन्द्वशः सर्वशोऽपि वा | | ||
प्रदेहाः सर्व एवैते देयाः स्वल्पघृताप्लुताः ||९२|| | प्रदेहाः सर्व एवैते देयाः स्वल्पघृताप्लुताः ||९२|| | ||
वातपित्तोल्बणे ये तु प्रदेहास्ते घृताधिकाः | | वातपित्तोल्बणे ये तु प्रदेहास्ते घृताधिकाः | | ||
घृतेन शतधौतेन प्रदिह्यात् केवलेन वा ||९३|| | घृतेन शतधौतेन प्रदिह्यात् केवलेन वा ||९३|| | ||
घृतमण्डेन शीतेन पयसा मधुकाम्बुना | | घृतमण्डेन शीतेन पयसा मधुकाम्बुना | | ||
पञ्चवल्ककषायेण सेचयेच्छीतलेन वा ||९४|| | पञ्चवल्ककषायेण सेचयेच्छीतलेन वा ||९४|| | ||
वातासृक्पित्तबहुलं विसर्पं बहुशो भिषक् | | वातासृक्पित्तबहुलं विसर्पं बहुशो भिषक् | | ||
सेचनास्ते प्रदेहा ये त एव घृतसाधनाः ||९५|| | सेचनास्ते प्रदेहा ये त एव घृतसाधनाः ||९५|| | ||
ते चूर्णयोगा वीसर्पव्रणानामवचूर्णनाः | | ते चूर्णयोगा वीसर्पव्रणानामवचूर्णनाः | | ||
दूर्वास्वरससिद्धं च घृतं स्याद्व्रणरोपणम् ||९६|| | दूर्वास्वरससिद्धं च घृतं स्याद्व्रणरोपणम् ||९६|| | ||
दार्वीत्वङूमधुकं लोध्रं केशरं चावचूर्णनम् | | दार्वीत्वङूमधुकं लोध्रं केशरं चावचूर्णनम् | | ||
पटोलः पिचुमर्दश्च त्रिफला मधुकोत्पले ||९७|| | पटोलः पिचुमर्दश्च त्रिफला मधुकोत्पले ||९७|| | ||
एतत् प्रक्षालनं सर्पिर्व्रणचूर्णं प्रलेपनम् | | एतत् प्रक्षालनं सर्पिर्व्रणचूर्णं प्रलेपनम् | | ||
प्रदेहाः सर्व एवैते कर्तव्याः सम्प्रसादनाः [१] ||९८|| | प्रदेहाः सर्व एवैते कर्तव्याः सम्प्रसादनाः [१] ||९८|| | ||
antaḥśarīrē [1] saṁśuddhē dōṣē tvaṅmāṁsasaṁśritē| | antaḥśarīrē [1] saṁśuddhē dōṣē tvaṅmāṁsasaṁśritē| | ||
āditō vā'lpadōṣāṇāṁ kriyā bāhyā pravakṣyatē||71|| | āditō vā'lpadōṣāṇāṁ kriyā bāhyā pravakṣyatē||71|| | ||
udumbaratvaṅmadhukaṁ padmakiñjalkamutpalam| | udumbaratvaṅmadhukaṁ padmakiñjalkamutpalam| | ||
nāgapuṣpaṁ priyaṅguśca pradēhaḥ saghr̥tō hitaḥ||72|| | nāgapuṣpaṁ priyaṅguśca pradēhaḥ saghr̥tō hitaḥ||72|| | ||
nyagrōdhapādāstaruṇāḥ kadalīgarbhasaṁyutāḥ| | nyagrōdhapādāstaruṇāḥ kadalīgarbhasaṁyutāḥ| | ||
bisagranthiśca lēpaḥ syācchatadhautaghr̥tāplutaḥ||73|| | bisagranthiśca lēpaḥ syācchatadhautaghr̥tāplutaḥ||73|| | ||
kālīyaṁ madhukaṁ hēma vanyaṁ candanapadmakau| | kālīyaṁ madhukaṁ hēma vanyaṁ candanapadmakau| | ||
ēlā mr̥ṇālaṁ phalinī pralēpaḥ syāddhr̥tāplutaḥ||74|| | ēlā mr̥ṇālaṁ phalinī pralēpaḥ syāddhr̥tāplutaḥ||74|| | ||
śādvalaṁ ca mr̥ṇālaṁ ca śaṅkhaṁ candanamutpalam| | śādvalaṁ ca mr̥ṇālaṁ ca śaṅkhaṁ candanamutpalam| | ||
vētasasya ca mūlāni pradēhaḥ syāt sataṇḍulaḥ||75|| | vētasasya ca mūlāni pradēhaḥ syāt sataṇḍulaḥ||75|| | ||
sārivā padmakiñjalkamuśīraṁ nīlamutpalam| | sārivā padmakiñjalkamuśīraṁ nīlamutpalam| | ||
mañjiṣṭhā candanaṁ lōdhramabhayā ca pralēpanam||76|| | mañjiṣṭhā candanaṁ lōdhramabhayā ca pralēpanam||76|| | ||
naladaṁ ca harēṇuśca lōdhraṁ madhukapadmakau [2] | | naladaṁ ca harēṇuśca lōdhraṁ madhukapadmakau [2] | | ||
dūrvā sarjarasaścaiva saghr̥taṁ syāt pralēpanam||77|| | dūrvā sarjarasaścaiva saghr̥taṁ syāt pralēpanam||77|| | ||
yāvakāḥ saktavaścaiva sarpiṣā saha yōjitāḥ| | yāvakāḥ saktavaścaiva sarpiṣā saha yōjitāḥ| | ||
pradēhō madhukaṁ vīrā saghr̥tā yavasaktavaḥ||78|| | pradēhō madhukaṁ vīrā saghr̥tā yavasaktavaḥ||78|| | ||
balāmutpalaśālūkaṁ vīrāmagurucandanam| | balāmutpalaśālūkaṁ vīrāmagurucandanam| | ||
kuryādālēpanaṁ vaidyō mr̥ṇālaṁ ca bisānvitam||79|| | kuryādālēpanaṁ vaidyō mr̥ṇālaṁ ca bisānvitam||79|| | ||
yavacūrṇaṁ samadhukaṁ saghr̥taṁ ca pralēpanam| | yavacūrṇaṁ samadhukaṁ saghr̥taṁ ca pralēpanam| | ||
harēṇavō masurāśca samudgāḥ śvētaśālayaḥ||80|| | harēṇavō masurāśca samudgāḥ śvētaśālayaḥ||80|| | ||
pr̥thak pr̥thak pradēhāḥ syuḥ sarvē vā sarpiṣā saha| | pr̥thak pr̥thak pradēhāḥ syuḥ sarvē vā sarpiṣā saha| | ||
padminīkardamaḥ śītō mauktikaṁ piṣṭamēva vā||81|| | padminīkardamaḥ śītō mauktikaṁ piṣṭamēva vā||81|| | ||
śaṅkhaḥ pravālaḥ śuktirvā gairikaṁ vā ghr̥tāplutam| | śaṅkhaḥ pravālaḥ śuktirvā gairikaṁ vā ghr̥tāplutam| | ||
(pr̥thagētē pradēhāśca hitā jñēyā visarpiṇām [3] )| | (pr̥thagētē pradēhāśca hitā jñēyā visarpiṇām [3] )| | ||
prapauṇḍarīkaṁ madhukaṁ balā śālūkamutpalam||82|| | prapauṇḍarīkaṁ madhukaṁ balā śālūkamutpalam||82|| | ||
nyagrōdhapatradugdhīkē saghr̥taṁ syāt pralēpanam| | nyagrōdhapatradugdhīkē saghr̥taṁ syāt pralēpanam| | ||
bisāni ca mr̥ṇālaṁ ca saghr̥tāśca kaśērukāḥ||83|| | bisāni ca mr̥ṇālaṁ ca saghr̥tāśca kaśērukāḥ||83|| | ||
śatāvarīvidāryōśca kandau dhautaghr̥tāplutau| | śatāvarīvidāryōśca kandau dhautaghr̥tāplutau| | ||
śaivālaṁ nalamūlāni gōjihvā vr̥ṣakarṇikā||84|| | śaivālaṁ nalamūlāni gōjihvā vr̥ṣakarṇikā||84|| | ||
indrāṇiśākaṁ saghr̥taṁ śirīṣatvagbalāghr̥tam [4] | | indrāṇiśākaṁ saghr̥taṁ śirīṣatvagbalāghr̥tam [4] | | ||
nyagrōdhōdumbaraplakṣavētasāśvatthapallavaiḥ||85|| | nyagrōdhōdumbaraplakṣavētasāśvatthapallavaiḥ||85|| | ||
tvakkalkairbahusarpirbhiḥ śītairālēpanaṁ hitam| | tvakkalkairbahusarpirbhiḥ śītairālēpanaṁ hitam| | ||
pradēhāḥ sarva ēvaitē vātapittōlbaṇē [5] śubhāḥ||86|| | pradēhāḥ sarva ēvaitē vātapittōlbaṇē [5] śubhāḥ||86|| | ||
sakaphē [6] tu pravakṣyāmi pradēhānaparān hitān| | sakaphē [6] tu pravakṣyāmi pradēhānaparān hitān| | ||
triphalāṁ padmakōśīraṁ samaṅgāṁ karavīrakam||87|| | triphalāṁ padmakōśīraṁ samaṅgāṁ karavīrakam||87|| | ||
nalamūlānyanantāṁ ca pradēhamupakalpayēt| | nalamūlānyanantāṁ ca pradēhamupakalpayēt| | ||
khadiraṁ saptaparṇaṁ ca mustāmāragvadhaṁ dhavam||88|| | khadiraṁ saptaparṇaṁ ca mustāmāragvadhaṁ dhavam||88|| | ||
kuraṇṭakaṁ dēvadāru dadyādālēpanaṁ bhiṣak| | kuraṇṭakaṁ dēvadāru dadyādālēpanaṁ bhiṣak| | ||
āragvadhasya patrāṇi tvacaṁ ślēṣmātakasya ca||89|| | āragvadhasya patrāṇi tvacaṁ ślēṣmātakasya ca||89|| | ||
indrāṇiśākaṁ kākāhvāṁ śirīṣakusumāni ca| | indrāṇiśākaṁ kākāhvāṁ śirīṣakusumāni ca| | ||
śaivālaṁ nalamūlāni vīrāṁ gandhapriyaṅgukām||90|| | śaivālaṁ nalamūlāni vīrāṁ gandhapriyaṅgukām||90|| | ||
triphalāṁ madhukaṁ vīrāṁ śirīṣakusumāni ca| | triphalāṁ madhukaṁ vīrāṁ śirīṣakusumāni ca| | ||
prapauṇḍarīkaṁ hrībēraṁ dārvītvaṅmadhukaṁ balām||91|| | prapauṇḍarīkaṁ hrībēraṁ dārvītvaṅmadhukaṁ balām||91|| | ||
pr̥thagālēpanaṁ kuryāddvandvaśaḥ sarvaśō'pi vā| | pr̥thagālēpanaṁ kuryāddvandvaśaḥ sarvaśō'pi vā| | ||
pradēhāḥ sarva ēvaitē dēyāḥ svalpaghr̥tāplutāḥ||92|| | pradēhāḥ sarva ēvaitē dēyāḥ svalpaghr̥tāplutāḥ||92|| | ||
vātapittōlbaṇē yē tu pradēhāstē ghr̥tādhikāḥ| | vātapittōlbaṇē yē tu pradēhāstē ghr̥tādhikāḥ| | ||
ghr̥tēna śatadhautēna pradihyāt kēvalēna vā||93|| | ghr̥tēna śatadhautēna pradihyāt kēvalēna vā||93|| | ||
ghr̥tamaṇḍēna śītēna payasā madhukāmbunā| | ghr̥tamaṇḍēna śītēna payasā madhukāmbunā| | ||
pañcavalkakaṣāyēṇa sēcayēcchītalēna vā||94|| | pañcavalkakaṣāyēṇa sēcayēcchītalēna vā||94|| | ||
vātāsr̥kpittabahulaṁ visarpaṁ bahuśō bhiṣak| | vātāsr̥kpittabahulaṁ visarpaṁ bahuśō bhiṣak| | ||
sēcanāstē pradēhā yē ta ēva ghr̥tasādhanāḥ||95|| | sēcanāstē pradēhā yē ta ēva ghr̥tasādhanāḥ||95|| | ||
tē cūrṇayōgā vīsarpavraṇānāmavacūrṇanāḥ| | tē cūrṇayōgā vīsarpavraṇānāmavacūrṇanāḥ| | ||
dūrvāsvarasasiddhaṁ ca ghr̥taṁ syādvraṇarōpaṇam||96|| | dūrvāsvarasasiddhaṁ ca ghr̥taṁ syādvraṇarōpaṇam||96|| | ||
dārvītvaṅmadhukaṁ lōdhraṁ kēśaraṁ cāvacūrṇanam| | dārvītvaṅmadhukaṁ lōdhraṁ kēśaraṁ cāvacūrṇanam| | ||
paṭōlaḥ picumardaśca triphalā madhukōtpalē||97|| | paṭōlaḥ picumardaśca triphalā madhukōtpalē||97|| | ||
| Line 1,147: | Line 1,204: | ||
antaHsharIre [1] saMshuddhe doShe tva~gmAMsasaMshrite| | antaHsharIre [1] saMshuddhe doShe tva~gmAMsasaMshrite| | ||
Adito vA~alpadōṣaNAM kriyA bAhyA pravakShyate||71|| | Adito vA~alpadōṣaNAM kriyA bAhyA pravakShyate||71|| | ||
udumbaratva~gmadhukaM padmaki~jjalkamutpalam| | udumbaratva~gmadhukaM padmaki~jjalkamutpalam| | ||
nAgapuShpaM priya~ggushca pradehaH saghRuto hitaH||72|| | nAgapuShpaM priya~ggushca pradehaH saghRuto hitaH||72|| | ||
nyagrodhapAdAstaruNAH kadalIgarbhasaMyutAH| | nyagrodhapAdAstaruNAH kadalIgarbhasaMyutAH| | ||
bisagranthishca lepaH syAcchatadhautaghRutAplutaH||73|| | bisagranthishca lepaH syAcchatadhautaghRutAplutaH||73|| | ||
kAlIyaM madhukaM hema vanyaM candanapadmakau| | kAlIyaM madhukaM hema vanyaM candanapadmakau| | ||
elA mRuNAlaM phalinI pralepaH syAddhRutAplutaH||74|| | elA mRuNAlaM phalinI pralepaH syAddhRutAplutaH||74|| | ||
shAdvalaM ca mRuNAlaM ca sha~gkhaM candanamutpalam| | shAdvalaM ca mRuNAlaM ca sha~gkhaM candanamutpalam| | ||
vetasasya ca mUlAni pradehaH syAt sataNDulaH||75|| | vetasasya ca mUlAni pradehaH syAt sataNDulaH||75|| | ||
sArivA padmaki~jjalkamushIraM nIlamutpalam| | sArivA padmaki~jjalkamushIraM nIlamutpalam| | ||
ma~jjiShThA candanaM lōdhramabhayA ca pralepanam||76|| | ma~jjiShThA candanaM lōdhramabhayA ca pralepanam||76|| | ||
naladaM ca hareNushca lōdhraM madhukapadmakau [2] | | naladaM ca hareNushca lōdhraM madhukapadmakau [2] | | ||
dUrvA sarjarasashcaiva saghRutaM syAt pralepanam||77|| | dUrvA sarjarasashcaiva saghRutaM syAt pralepanam||77|| | ||
yAvakAH saktavashcaiva sarpiShA saha yojitAH| | yAvakAH saktavashcaiva sarpiShA saha yojitAH| | ||
pradeho madhukaM vIrA saghRutA yavasaktavaH||78|| | pradeho madhukaM vIrA saghRutA yavasaktavaH||78|| | ||
balAmutpalashAlUkaM vIrAmagurucandanam| | balAmutpalashAlUkaM vIrAmagurucandanam| | ||
kuryAdAlepanaM vaidyo mRuNAlaM ca bisAnvitam||79|| | kuryAdAlepanaM vaidyo mRuNAlaM ca bisAnvitam||79|| | ||
yavacUrNaM samadhukaM saghRutaM ca pralepanam| | yavacUrNaM samadhukaM saghRutaM ca pralepanam| | ||
hareNavo masurAshca samudgAH shvetashAlayaH||80|| | hareNavo masurAshca samudgAH shvetashAlayaH||80|| | ||
pRuthak pRuthak pradehAH syuH sarve vA sarpiShA saha| | pRuthak pRuthak pradehAH syuH sarve vA sarpiShA saha| | ||
padminIkardamaH shIto mauktikaM piShTameva vA||81|| | padminIkardamaH shIto mauktikaM piShTameva vA||81|| | ||
sha~gkhaH pravAlaH shuktirvA gairikaM vA ghRutAplutam| | sha~gkhaH pravAlaH shuktirvA gairikaM vA ghRutAplutam| | ||
(pRuthagete pradehAshca hitA j~jeyA visarpiNAm [3] )| | (pRuthagete pradehAshca hitA j~jeyA visarpiNAm [3] )| | ||
prapauNDarIkaM madhukaM balA shAlUkamutpalam||82|| | prapauNDarIkaM madhukaM balA shAlUkamutpalam||82|| | ||
nyagrodhapatradugdhIke saghRutaM syAt pralepanam| | nyagrodhapatradugdhIke saghRutaM syAt pralepanam| | ||
bisAni ca mRuNAlaM ca saghRutAshca kasherukAH||83|| | bisAni ca mRuNAlaM ca saghRutAshca kasherukAH||83|| | ||
shatAvarIvidAryoshca kandau dhautaghRutAplutau| | shatAvarIvidAryoshca kandau dhautaghRutAplutau| | ||
shaivAlaM nalamUlAni gojihvA vRuShakarNikA||84|| | shaivAlaM nalamUlAni gojihvA vRuShakarNikA||84|| | ||
indrANishAkaM saghRutaM shirIShatvagbalAghRutam [4] | | indrANishAkaM saghRutaM shirIShatvagbalAghRutam [4] | | ||
nyagrodhodumbaraplakShavetasAshvatthapallavaiH||85|| | nyagrodhodumbaraplakShavetasAshvatthapallavaiH||85|| | ||
tvakkalkairbahusarpirbhiH shItairAlepanaM hitam| | tvakkalkairbahusarpirbhiH shItairAlepanaM hitam| | ||
pradehAH sarva evaite vātapittolbaNe [5] shubhAH||86|| | pradehAH sarva evaite vātapittolbaNe [5] shubhAH||86|| | ||
sakaphe [6] tu pravakShyAmi pradehAnaparAn hitAn| | sakaphe [6] tu pravakShyAmi pradehAnaparAn hitAn| | ||
triphalAM padmakoshIraM sama~ggAM karavIrakam||87|| | triphalAM padmakoshIraM sama~ggAM karavIrakam||87|| | ||
nalamUlAnyanantAM ca pradehamupakalpayet| | nalamUlAnyanantAM ca pradehamupakalpayet| | ||
khadiraM saptaparNaM ca mustāmAragvadhaM dhavam||88|| | khadiraM saptaparNaM ca mustāmAragvadhaM dhavam||88|| | ||
kuraNTakaM devadAru dadyAdAlepanaM bhiShak| | kuraNTakaM devadAru dadyAdAlepanaM bhiShak| | ||
Aragvadhasya patrANi tvacaM shleShmAtakasya ca||89|| | Aragvadhasya patrANi tvacaM shleShmAtakasya ca||89|| | ||
indrANishAkaM kAkAhvAM shirIShakusumAni ca| | indrANishAkaM kAkAhvAM shirIShakusumAni ca| | ||
shaivAlaM nalamUlAni vIrAM gandhapriya~ggukAm||90|| | shaivAlaM nalamUlAni vIrAM gandhapriya~ggukAm||90|| | ||
triphalAM madhukaM vIrAM shirIShakusumAni ca| | triphalAM madhukaM vIrAM shirIShakusumAni ca| | ||
prapauNDarIkaM hrIberaM dArvItva~gmadhukaM balAm||91|| | prapauNDarIkaM hrIberaM dArvItva~gmadhukaM balAm||91|| | ||
pRuthagAlepanaM kuryAddvandvashaH sarvasho~api vA| | pRuthagAlepanaM kuryAddvandvashaH sarvasho~api vA| | ||
pradehAH sarva evaite deyAH svalpaghRutAplutAH||92|| | pradehAH sarva evaite deyAH svalpaghRutAplutAH||92|| | ||
vātapittolbaNe ye tu pradehAste ghRutAdhikAH| | vātapittolbaNe ye tu pradehAste ghRutAdhikAH| | ||
ghRutena shatadhautena pradihyAt kevalena vA||93|| | ghRutena shatadhautena pradihyAt kevalena vA||93|| | ||
ghRutamaNDena shItena payasA madhukAmbunA| | ghRutamaNDena shItena payasA madhukAmbunA| | ||
pa~jcavalkakaShAyeNa secayecchItalena vA||94|| | pa~jcavalkakaShAyeNa secayecchItalena vA||94|| | ||
vātasRukpittabahulaM visarpaM bahusho bhiShak| | vātasRukpittabahulaM visarpaM bahusho bhiShak| | ||
secanAste pradehA ye ta eva ghRutasAdhanAH||95|| | secanAste pradehA ye ta eva ghRutasAdhanAH||95|| | ||
te cUrNayōga vIsarpavraNAnAmavacUrNanAH| | te cUrNayōga vIsarpavraNAnAmavacUrNanAH| | ||
dUrvAsvarasasiddhaM ca ghRutaM syAdvraNaropaNam||96|| | dUrvAsvarasasiddhaM ca ghRutaM syAdvraNaropaNam||96|| | ||
dArvItva~gmadhukaM lōdhraM kesharaM cAvacUrNanam| | dArvItva~gmadhukaM lōdhraM kesharaM cAvacUrNanam| | ||
patōlaH picumardashca triphalA madhukotpale||97|| | patōlaH picumardashca triphalA madhukotpale||97|| | ||