Prameha Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 374: | Line 374: | ||
क्षौद्रेण युक्तामथवा हरिद्रां | क्षौद्रेण युक्तामथवा हरिद्रां | ||
पिबेद्रसेनामलकीफलानाम्||२६|| | पिबेद्रसेनामलकीफलानाम्||२६|| | ||
dārvīṁ surāhvāṁ triphalāṁ samustāṁ kaṣāyamutkvāthya pibēt pramēhī| | dārvīṁ surāhvāṁ triphalāṁ samustāṁ kaṣāyamutkvāthya pibēt pramēhī| | ||
kṣaudrēṇa yuktāmathavā haridrāṁ pibēdrasēnāmalakīphalānām||26|| | kṣaudrēṇa yuktāmathavā haridrāṁ pibēdrasēnāmalakīphalānām||26|| | ||
| Line 381: | Line 382: | ||
yuktAmathavA haridrAM pibedrasenAmalakIphalAnAm||26|| | yuktAmathavA haridrAM pibedrasenAmalakIphalAnAm||26|| | ||
The patient suffering from prameha should take the decoction of darvi, surahva, triphala and musta mixed with honey. He may also take haridra along with the juice of amalaki. [26] | The patient suffering from ''prameha'' should take the decoction of ''darvi, surahva, triphala'' and ''musta'' mixed with honey. He may also take ''haridra'' along with the juice of ''amalaki''. [26] | ||
===== Decoctions for kaphaja prameha ===== | ===== Decoctions for ''kaphaja prameha'' ===== | ||
हरीतकीकट्फलमुस्तलोध्रं पाठाविडङ्गार्जुनधन्वनाश्च| | हरीतकीकट्फलमुस्तलोध्रं पाठाविडङ्गार्जुनधन्वनाश्च| | ||
उभे हरिद्रे तगरं विडङ्गं कदम्बशालार्जुनदीप्यकाश्च||२७|| | उभे हरिद्रे तगरं विडङ्गं कदम्बशालार्जुनदीप्यकाश्च||२७|| | ||
दार्वी विडङ्गं खदिरो धवश्च सुराह्वकुष्ठागुरुचन्दनानि| | दार्वी विडङ्गं खदिरो धवश्च सुराह्वकुष्ठागुरुचन्दनानि| | ||
दार्व्यग्निमन्थौ त्रिफला सपाठा पाठा च मूर्वा च तथा श्वदंष्ट्रा||२८|| | दार्व्यग्निमन्थौ त्रिफला सपाठा पाठा च मूर्वा च तथा श्वदंष्ट्रा||२८|| | ||
यवान्युशीराण्यभयागुडूचीचव्याभयाचित्रकसप्तपर्णाः| | यवान्युशीराण्यभयागुडूचीचव्याभयाचित्रकसप्तपर्णाः| | ||
पादैः कषायाः कफमेहिनां ते दशोपदिष्टा मधुसम्प्रयुक्ताः||२९|| | पादैः कषायाः कफमेहिनां ते दशोपदिष्टा मधुसम्प्रयुक्ताः||२९|| | ||
harītakīkaṭphalamustalōdhraṁ pāṭhāviḍaṅgārjunadhanvanāśca| | harītakīkaṭphalamustalōdhraṁ pāṭhāviḍaṅgārjunadhanvanāśca| | ||
ubhē haridrē tagaraṁ viḍaṅgaṁ kadambaśālārjunadīpyakāśca||27|| | ubhē haridrē tagaraṁ viḍaṅgaṁ kadambaśālārjunadīpyakāśca||27|| | ||
dārvī viḍaṅgaṁ khadirō dhavaśca surāhvakuṣṭhāgurucandanāni| | dārvī viḍaṅgaṁ khadirō dhavaśca surāhvakuṣṭhāgurucandanāni| | ||
dārvyagnimanthau triphalā sapāṭhā pāṭhā ca mūrvā ca tathā śvadaṁṣṭrā||28|| | dārvyagnimanthau triphalā sapāṭhā pāṭhā ca mūrvā ca tathā śvadaṁṣṭrā||28|| | ||
yavānyuśīrāṇyabhayāguḍūcīcavyābhayācitrakasaptaparṇāḥ| | yavānyuśīrāṇyabhayāguḍūcīcavyābhayācitrakasaptaparṇāḥ| | ||
pādaiḥ kaṣāyāḥ kaphamēhināṁ tē daśōpadiṣṭā madhusamprayuktāḥ||29|| | pādaiḥ kaṣāyāḥ kaphamēhināṁ tē daśōpadiṣṭā madhusamprayuktāḥ||29|| | ||
harItakIkaTphalamustalodhraM | harItakIkaTphalamustalodhraM | ||
pAThAviDa~ggArjunadhanvanAshca| | pAThAviDa~ggArjunadhanvanAshca| | ||
ubhe haridre tagaraM viDa~ggaM kadambashAlArjunadIpyakAshca||27|| | ubhe haridre tagaraM viDa~ggaM kadambashAlArjunadIpyakAshca||27|| | ||
dArvI viDa~ggaM khadiro dhavashca surAhvakuShThAgurucandanAni| | dArvI viDa~ggaM khadiro dhavashca surAhvakuShThAgurucandanAni| | ||
dArvyagnimanthau triphalA sapAThA pAThA ca mUrvA ca tathA shvadaMShTrA||28|| yavAnyushIrANyabhayAguDUcIcavyAbhayAcitrakasaptaparNAH| | dArvyagnimanthau triphalA sapAThA pAThA ca mUrvA ca tathA shvadaMShTrA||28|| | ||
yavAnyushIrANyabhayAguDUcIcavyAbhayAcitrakasaptaparNAH| | |||
pAdaiH kaShAyAH kaphamehinAM te dashopadiShTA madhusamprayuktAH||29|| | pAdaiH kaShAyAH kaphamehinAM te dashopadiShTA madhusamprayuktAH||29|| | ||
===== Decoctions for pittaja prameha ===== | The following ten decoctions should be mixed with honey and given to patients suffering from ''kaphaja prameha'': | ||
#Decoction of ''haritaki, katphala, musta'' and ''lodhra''; | |||
#Decoction of ''patha, vidanga, arjuna'' and ''dhanvana''; | |||
#Decoction of ''haridra, daruharida, tagar'' and ''vidanga''; | |||
#Decoction of ''kadamba, shala, arjuna'' and ''dipyaka''; | |||
#Decoction of ''darvi, vidanga, khadira'' and ''dhava''; | |||
#Decoction of ''surahva, kushtha, aguru'' and chandana; | |||
#Decoction of ''darvi, agnimantha, triphala'' and ''patha''; | |||
#Decoction of ''patha, murva'' and ''shvadamshtra''; | |||
#Decoction of ''yavani, ushira, abhaya'' and ''guduchi''; and | |||
#Decoction of ''chavya, abhaya, chitraka'' and ''sapta parna''. | |||
===== Decoctions for ''pittaja prameha'' ===== | |||
उशीरलोध्राञ्जनचन्दनानामुशीरमुस्ता मलकाभयानाम्| | उशीरलोध्राञ्जनचन्दनानामुशीरमुस्ता मलकाभयानाम्| | ||
पटोलनिम्बामलकामृतानां | पटोलनिम्बामलकामृतानां | ||
मुस्ताभयापद्मकवृक्षकाणाम्||३०|| | मुस्ताभयापद्मकवृक्षकाणाम्||३०|| | ||
लोध्राम्बुकालीयकधातकीनां निम्बार्जुनाम्रातनिशोत्पलानाम्| | लोध्राम्बुकालीयकधातकीनां निम्बार्जुनाम्रातनिशोत्पलानाम्| | ||
शिरीषसर्जार्जुनकेशराणां प्रियङ्गुपद्मोत्पलकिंशुकानाम्||३१|| | शिरीषसर्जार्जुनकेशराणां प्रियङ्गुपद्मोत्पलकिंशुकानाम्||३१|| | ||
अश्वत्थपाठासनवेतसानां कटङ्कटेर्युत्पलमुस्तकानाम्| | अश्वत्थपाठासनवेतसानां कटङ्कटेर्युत्पलमुस्तकानाम्| | ||
पैत्तेषु मेहेषु दश प्रदिष्टाः पादैः कषाया मधुसम्प्रयुक्ताः||३२|| | पैत्तेषु मेहेषु दश प्रदिष्टाः पादैः कषाया मधुसम्प्रयुक्ताः||३२|| | ||
uśīralōdhrāñjanacandanānāmuśīramustāmalakābhayānām| | uśīralōdhrāñjanacandanānāmuśīramustāmalakābhayānām| | ||
paṭōlanimbāmalakāmr̥tānāṁ mustābhayāpadmakavr̥kṣakāṇām||30|| | paṭōlanimbāmalakāmr̥tānāṁ mustābhayāpadmakavr̥kṣakāṇām||30|| | ||
lōdhrāmbukālīyakadhātakīnāṁ nimbārjunāmrātaniśōtpalānām| | lōdhrāmbukālīyakadhātakīnāṁ nimbārjunāmrātaniśōtpalānām| | ||
śirīṣasarjārjunakēśarāṇāṁ priyaṅgupadmōtpalakiṁśukānām||31|| | śirīṣasarjārjunakēśarāṇāṁ priyaṅgupadmōtpalakiṁśukānām||31|| | ||
aśvatthapāṭhāsanavētasānāṁ [11] kaṭaṅkaṭēryutpalamustakānām| | aśvatthapāṭhāsanavētasānāṁ [11] kaṭaṅkaṭēryutpalamustakānām| | ||
paittēṣu mēhēṣu daśa pradiṣṭāḥ pādaiḥ kaṣāyā madhusamprayuktāḥ||32|| | paittēṣu mēhēṣu daśa pradiṣṭāḥ pādaiḥ kaṣāyā madhusamprayuktāḥ||32|| | ||
ushIralodhrA~jjanacandanAnAmushIramustAmalakAbhayAnAm| | ushIralodhrA~jjanacandanAnAmushIramustAmalakAbhayAnAm| | ||
paTolanimbAmalakAmRutAnAM mustAbhayApadmakavRukShakANAm||30|| | paTolanimbAmalakAmRutAnAM mustAbhayApadmakavRukShakANAm||30|| | ||
lodhrAmbukAlIyakadhAtakInAM nimbArjunAmrAtanishotpalAnAm| shirIShasarjArjunakesharANAM | lodhrAmbukAlIyakadhAtakInAM nimbArjunAmrAtanishotpalAnAm| shirIShasarjArjunakesharANAM | ||
priya~ggupadmotpalakiMshukAnAm||31|| | priya~ggupadmotpalakiMshukAnAm||31|| | ||
ashvatthapAThAsanavetasAnAM kaTa~gkaTeryutpalamustakAnAm| | ashvatthapAThAsanavetasAnAM kaTa~gkaTeryutpalamustakAnAm| | ||
paitteShu meheShu dasha pradiShTAH pAdaiH kaShAyA madhusamprayuktAH||32|| | paitteShu meheShu dasha pradiShTAH pAdaiH kaShAyA madhusamprayuktAH||32|| | ||
The following ten decoctions should be mixed with honey and given to patients suffering from pittaja prameha: | The following ten decoctions should be mixed with honey and given to patients suffering from pittaja prameha: | ||
(1) Decoction of ushira, lodhra, arjuna, lalachandana | (1) Decoction of ushira, lodhra, arjuna, lalachandana | ||