Trimarmiya Chikitsa: Difference between revisions

Line 431: Line 431:


हृत्स्तम्भमूर्धामयगौरवाभ्यामुद्गारसङ्गेनसपीनसेन|  
हृत्स्तम्भमूर्धामयगौरवाभ्यामुद्गारसङ्गेनसपीनसेन|  
आनाहमामप्रभवंजयेत्तुप्रच्छर्दनैर्लङ्घनपाचनैश्च||२६||  
आनाहमामप्रभवंजयेत्तुप्रच्छर्दनैर्लङ्घनपाचनैश्च||२६||  


(गुल्मोदरब्रध्नार्शःप्लीहोदावर्तयोनिशुक्रगदेमेदःकफसंसृष्टेमारुतरक्तेऽवगाढेच||२७||  
(गुल्मोदरब्रध्नार्शःप्लीहोदावर्तयोनिशुक्रगदेमेदःकफसंसृष्टेमारुतरक्तेऽवगाढेच||२७||  


गृध्रसिपक्षवधादिषुविरेचनार्हेषुवातरोगेषु| वातेविबद्धमार्गेमेदःकफपित्तरक्तेन||२८||  
गृध्रसिपक्षवधादिषुविरेचनार्हेषुवातरोगेषु|  
 
वातेविबद्धमार्गेमेदःकफपित्तरक्तेन||२८||
 
पयसामांसरसैर्वात्रिफलारसयूषमूत्रमदिराभिः|
 
दोषानुबन्धयोगात्प्रशस्तमेरण्डजंतैलम्||२९||
 
तद्वातनुत्स्वभावात्संयोगवशाद्विरेचनाच्चजयेत्|  


पयसामांसरसैर्वात्रिफलारसयूषमूत्रमदिराभिः|दोषानुबन्धयोगात्प्रशस्तमेरण्डजंतैलम्||२९||  
मेदोसृक्पित्तकफोन्मिश्रानिलरोगजित्तस्मात्||३०||  


तद्वातनुत्स्वभावात्संयोगवशाद्विरेचनाच्चजयेत्| मेदोसृक्पित्तकफोन्मिश्रानिलरोगजित्तस्मात्||३०||  
बलकोष्ठव्याधिवशादापञ्चपलाभवेन्मात्रा|  


बलकोष्ठव्याधिवशादापञ्चपलाभवेन्मात्रा| मृदुकोष्ठाल्पबलानांसहभोज्यंतत्प्रयोज्यंस्यत्) ||३१||  
मृदुकोष्ठाल्पबलानांसहभोज्यंतत्प्रयोज्यंस्यत्) ||३१||  


इत्युदावर्तचिकित्सा|
इत्युदावर्तचिकित्सा|


hr̥tstambhamūrdhāmayagauravābhyāmudgārasaṅgēna sapīnasēna|  
hr̥tstambhamūrdhāmayagauravābhyāmudgārasaṅgēna sapīnasēna|  
ānāhamāmaprabhavaṁ jayēttu pracchardanairlaṅghanapācanaiśca||26||  
ānāhamāmaprabhavaṁ jayēttu pracchardanairlaṅghanapācanaiśca||26||  


(gulmōdarabradhnārśaḥplīhōdāvartayōniśukragadē |
(gulmōdarabradhnārśaḥplīhōdāvartayōniśukragadē |
mēdaḥkaphasaṁsr̥ṣṭē mārutaraktē'vagāḍhē ca||27||  
mēdaḥkaphasaṁsr̥ṣṭē mārutaraktē'vagāḍhē ca||27||  


gr̥dhrasipakṣavadhādiṣu virēcanārhēṣu vātarōgēṣu|  
gr̥dhrasipakṣavadhādiṣu virēcanārhēṣu vātarōgēṣu|  
vātē vibaddhamārgē mēdaḥkaphapittaraktēna||28||  
vātē vibaddhamārgē mēdaḥkaphapittaraktēna||28||  


payasā māṁsarasairvā triphalārasayūṣamūtramadirābhiḥ|  
payasā māṁsarasairvā triphalārasayūṣamūtramadirābhiḥ|  
dōṣānubandhayōgāt praśastamēraṇḍajaṁ tailam||29||  
dōṣānubandhayōgāt praśastamēraṇḍajaṁ tailam||29||  


tadvātanutsvabhāvāt saṁyōgavaśādvirēcanācca jayēt|  
tadvātanutsvabhāvāt saṁyōgavaśādvirēcanācca jayēt|  
mēdōsr̥kpittakaphōnmiśrānilarōgajittasmāt||30||  
mēdōsr̥kpittakaphōnmiśrānilarōgajittasmāt||30||  


Line 463: Line 477:


hRutstambhamUrdhAmayagauravAbhyAmudgArasa~ggena sapInasena |  
hRutstambhamUrdhAmayagauravAbhyAmudgArasa~ggena sapInasena |  
AnAhamAmaprabhavaM jayettu pracchardanairla~gghanapAcanaishca ||26||  
AnAhamAmaprabhavaM jayettu pracchardanairla~gghanapAcanaishca ||26||  


(gulmodarabradhnArshaHplIhodAvartayonishukragade  |
(gulmodarabradhnArshaHplIhodAvartayonishukragade  |
medaHkaphasaMsRuShTe mArutarakte~avagADhe ca ||27||  
medaHkaphasaMsRuShTe mArutarakte~avagADhe ca ||27||  


gRudhrasipakShavadhAdiShu virecanArheShu vAtarogeShu |  
gRudhrasipakShavadhAdiShu virecanArheShu vAtarogeShu |  
vAte vibaddhamArge medaHkaphapittaraktena ||28||  
vAte vibaddhamArge medaHkaphapittaraktena ||28||  


payasA mAMsarasairvA triphalArasayUShamUtramadirAbhiH |  
payasA mAMsarasairvA triphalArasayUShamUtramadirAbhiH |  
doShAnubandhayogAt prashastameraNDajaM tailam ||29||  
doShAnubandhayogAt prashastameraNDajaM tailam ||29||  


tadvAtanutsvabhAvAt saMyogavashAdvirecanAcca jayet |  
tadvAtanutsvabhAvAt saMyogavashAdvirecanAcca jayet |  
medosRukpittakaphonmishrAnilarogajittasmAt ||30||  
medosRukpittakaphonmishrAnilarogajittasmAt ||30||  


balakoShThavyAdhivashAdApa~jcapalA bhavenmAtrA |  
balakoShThavyAdhivashAdApa~jcapalA bhavenmAtrA |  
mRudukoShThAlpabalAnAM saha bhojyaM tatprayojyaM syat) ||31||
mRudukoShThAlpabalAnAM saha bhojyaM tatprayojyaM syat) ||31||