Annapanavidhi Adhyaya: Difference between revisions

अथमांसवर्गः-   

गोखराश्वतरोष्ट्राश्वद्वीपिसिंहर्क्षवानराः।

वृकोव्याघ्रस्तरक्षुश्चबभ्रुमार्जारमूषिकाः॥३५॥

लोपाकोजम्बुकःश्येनोवान्तादश्चाषवायसौ।

शशघ्नीमधुहाभासोगृध्रोलूककुलिङ्गकाः॥३६॥

atha māṁsavargaḥ-  

gōkharāśvatarōṣṭrāśvadvīpisiṁharkṣavānarāḥ|  

vr̥kō vyāghrastarakṣuśca babhrumārjāramūṣikāḥ||35||  

lōpākō jambukaḥ śyēnō vāntādaścāṣavāyasau|  

śaśaghnī madhuhā bhāsō gr̥dhrōlūkakuliṅgakāḥ||36||  

dhūmikā kuraraścēti prasahā mr̥gapakṣiṇaḥ|37|  

atha mAMsavargaH-   

goKarASvataroShTrASvadvIpisiMharkShavAnarAH|

vRuko vyAGrastarakShuSca baBrumArjAramUShikAH||35||

lopAko jambukaH Syeno vAntAdaScAShavAyasau|

SaSaGnI madhuhA BAso gRudhrolUkakuli~ggakAH||36||

कूर्चिकाचिल्लटोभेकोगोधाशल्लकगण्डकौ।

कदलीनकुलःश्वाविदितिभूमिशयाःस्मृताः॥३८॥

kūrcikā cillaṭō bhēkō gōdhā śallakagaṇḍakau|  

kadalī nakulaḥ śvāviditi bhūmiśayāḥ smr̥tāḥ||38||  

kUrcikA cillaTo Beko godhA SallakagaNDakau|

kadalI nakulaH SvAviditi BUmiSayAH smRutAH||38||

सृमरश्चमरःखङ्गोमहिषोगवयोगजः।

न्यङ्कुर्वराहश्चानूपामृगाःसर्वेरुरुस्तथा॥३९॥

sr̥maraścamaraḥ khaṅgō mahiṣō gavayō gajaḥ|  

nyaṅkurvarāhaścānūpā mr̥gāḥ sarvē rurustathā||39||  

sRumaraScamaraH Ka~ggo mahiSho gavayo gajaH|

nya~gkurvarAhaScAnUpA mRugAH sarve rurustathA||39||

कूर्मःकर्कटकोमत्स्यःशिशुमारस्तिमिङ्गिलः।

शुक्तिशङ्खोद्रकुम्मीरचुलुकीमकरादयः॥४०॥

kūrmaḥ karkaṭakō matsyaḥ śiśumārastimiṅgilaḥ|  

śuktiśaṅkhōdrakummīraculukīmakarādayaḥ||40||  

kUrmaH karkaTako matsyaH SiSumArastimi~ggilaH|

SuktiSa~gKodrakummIraculukImakarAdayaH||40||

</div>

वक्ष्यन्तेवारिचारिणः।

हंसःक्रौञ्चोबलाकाचबकःकारण्डवःप्लवः॥४१॥

शरारिःपुष्कराह्वश्चकेशरीमणितुण्डकः ।

मृणालकण्ठोमद्गुश्चकादम्बःकाकतुण्डकः॥४२॥

उत्क्रोशःपुण्डरीकाक्षोमेघरावोऽम्बकुक्कुटी।

आरानन्दीमुखीवाटीसुमुखाःसहचारिणः॥४३॥

रोहिणीकामकालीचसारसोरक्तशीर्षकः।

चक्रवाकस्तथाऽन्येचखगाःसन्त्यम्बुचारिणः॥४४॥

...vakṣyantē vāricāriṇaḥ|  

haṁsaḥ krauñcō balākā ca bakaḥ kāraṇḍavaḥ plavaḥ||41||  

śarāriḥ puṣkarāhvaśca kēśarī maṇituṇḍakaḥ [1] |  

mr̥ṇālakaṇṭhō madguśca kādambaḥ kākatuṇḍakaḥ||42||  

utkrōśaḥ puṇḍarīkākṣō mēgharāvō'mbakukkuṭī|  

ārā nandīmukhī vāṭī sumukhāḥ sahacāriṇaḥ||43||  

rōhiṇī kāmakālī ca sārasō raktaśīrṣakaḥ|  

cakravākastathā'nyē ca khagāḥ santyambucāriṇaḥ||44||  

...vakShyante vAricAriNaH|

haMsaH krau~jco balAkA ca bakaH kAraNDavaH plavaH||41||

SarAriH puShkarAhvaSca keSarI maNituNDakaH |

mRuNAlakaNTho madguSca kAdambaH kAkatuNDakaH||42||

utkroSaH puNDarIkAkSho meGarAvo&mbakukkuTI|

ArA nandImuKI vATI sumuKAH sahacAriNaH||43||

rohiNI kAmakAlI ca sAraso raktaSIrShakaH|

cakravAkastathA&nye ca KagAH santyambucAriNaH||44||

</div>

पृषतःशरभोरामःश्वदंष्ट्रोमृगमातृका।

शशोरणौकुरङ्गश्चगोकर्णःकोट्टकारकः॥४५॥

चारुष्कोहरिणैणौचशम्बरःकालपुच्छकः।

ऋष्यश्चवरपोतश्चविज्ञेयाजाङ्गलामृगाः॥४६॥

pr̥ṣataḥ śarabhō rāmaḥ śvadaṁṣṭrō mr̥gamātr̥kā|  

śaśōraṇau kuraṅgaśca gōkarṇaḥ kōṭṭakārakaḥ||45||  

cāruṣkō hariṇaiṇau ca śambaraḥ kālapucchakaḥ|  

r̥ṣyaśca varapōtaśca vijñēyā jāṅgalā mr̥gāḥ||46||  

pRuShataH SaraBo rAmaH SvadaMShTro mRugamAtRukA|

SaSoraNau kura~ggaSca gokarNaH koTTakArakaH||45||

cAruShko hariNaiNau ca SambaraH kAlapucCakaH|

RuShyaSca varapotaSca vij~jeyA jA~ggalA mRugAH||46||

</div>

लावोवर्तीरकश्चैववार्तीकःसकपिञ्जलः।

चकोरश्चोपचक्रश्चकुक्कुभोरक्तवर्त्मकः॥४७॥

लावाद्याविष्किरास्त्वेतेवक्ष्यन्तेवर्तकादयः।

वर्तकोवर्तिकाचैवबर्हीतित्तिरिकुक्कुटौ॥४८॥

कङ्कशारपदेन्द्राभगोनर्दगिरिवर्तकाः।

क्रकरोऽवकरश्चैववारडश्चेति विष्किराः॥४९॥

lāvō vartīrakaścaiva vārtīkaḥ sakapiñjalaḥ|  

cakōraścōpacakraśca kukkubhō raktavartmakaḥ||47||  

lāvādyā viṣkirāstvētē vakṣyantē vartakādayaḥ|  

vartakō vartikā caiva barhī tittirikukkuṭau||48||  

kaṅkaśārapadēndrābhagōnardagirivartakāḥ|  

krakarō'vakaraścaiva vāraḍaścēti [1] viṣkirāḥ||49||  

lAvo vartIrakaScaiva vArtIkaH sakapi~jjalaH|

cakoraScopacakraSca kukkuBo raktavartmakaH||47||

lAvAdyA viShkirAstvete vakShyante vartakAdayaH|

vartako vartikA caiva barhI tittirikukkuTau||48||

ka~gkaSArapadendrABagonardagirivartakAH|

krakaro&vakaraScaiva vAraDaSceti  viShkirAH||49||

</div>

शतपत्रोभृङ्गराजःकोयष्टिर्जीवजीवकः।

कैरातःकोकिलोऽत्यूहोगोपापुत्रःप्रियात्मजः॥५०॥

लट्टालट्ट(टू)षकोबभ्रुर्वटहाडिण्डिमानकः।

जटीदुन्दुभिपाक्कारलोहपृष्ठकुलिङ्गकाः ॥५१॥

कपोतशुकशारङ्गाश्चिरटीकङ्कुयष्टिकाः।

सारिकाकलविङ्कश्चचटकोऽङ्गारचूडकः॥५२॥

śatapatrō bhr̥ṅgarājaḥ kōyaṣṭirjīvajīvakaḥ|  

kairātaḥ kōkilō'tyūhō gōpāputraḥ priyātmajaḥ||50||  

laṭṭā laṭṭa(ṭū)ṣakō babhrurvaṭahā ḍiṇḍimānakaḥ|  

jaṭī dundubhipākkāralōhapr̥ṣṭhakuliṅgakāḥ [1] ||51||  

kapōtaśukaśāraṅgāściraṭīkaṅkuyaṣṭikāḥ|  

sārikā kalaviṅkaśca caṭakō'ṅgāracūḍakaḥ||52||  

Satapatro BRu~ggarAjaH koyaShTirjIvajIvakaH|

kairAtaH kokilo&tyUho gopAputraH priyAtmajaH||50||

laTTA laTTa(TU)Shako baBrurvaTahA DiNDimAnakaH|

jaTI dunduBipAkkAralohapRuShThakuli~ggakAH ||51||

kapotaSukaSAra~ggASciraTIka~gkuyaShTikAH|

sArikA kalavi~gkaSca caTako&~ggAracUDakaH||52||

भूशयाबिलवासित्वादानूपानूपसंश्रयात् ।

जलेनिवासाज्जलजाजलेचर्याज्जलेचराः॥५४॥

स्थलजाजाङ्गलाःप्रोक्तामृगाजाङ्गलचारिणः।

विकीर्यविष्किराश्चेतिप्रतुद्यप्रतुदाःस्मृताः॥५५॥

bhūśayā bilavāsitvādānūpānūpasaṁśrayāt [3] |  

jalē nivāsājjalajā jalēcaryājjalēcarāḥ||54||  

sthalajā jāṅgalāḥ prōktā mr̥gā jāṅgalacāriṇaḥ|  

vikīrya viṣkirāścēti pratudya pratudāḥ smr̥tāḥ||55||  

BUSayA bilavAsitvAdAnUpAnUpasaMSrayAt |

jale nivAsAjjalajA jalecaryAjjalecarAH||54||

sthalajA jA~ggalAH proktA mRugA jA~ggalacAriNaH|

vikIrya viShkirASceti pratudya pratudAH smRutAH||55||

गुरूष्णस्निग्धमधुराबलोपचयवर्धनाः।

वृष्याःपरंवातहराःकफपित्तविवर्धनाः॥५७॥

हिताव्यायामनित्येभ्योनरादीप्ताग्नयश्चये।

प्रसहानांविशेषेणमांसंमांसाशिनांभिषक्॥५८॥

जीर्णार्शोग्रहणीदोषशोषार्तानांप्रयोजयेत्।

लावाद्योवैष्किरोवर्गःप्रतुदाजाङ्गलामृगाः॥५९॥

लघवःशीतमधुराःसकषायाहितानृणाम्।

पित्तोत्तरेवातमध्येसन्निपातेकफानुगे॥६०॥

gurūṣṇasnigdhamadhurā balōpacayavardhanāḥ|  

vr̥ṣyāḥ paraṁ vātaharāḥ kaphapittavivardhanāḥ||57||  

hitā vyāyāmanityēbhyō narā dīptāgnayaśca yē|  

prasahānāṁ viśēṣēṇa māṁsaṁ māṁsāśināṁ bhiṣak||58||  

jīrṇārśōgrahaṇīdōṣaśōṣārtānāṁ prayōjayēt|  

lāvādyō vaiṣkirō vargaḥ pratudā jāṅgalā mr̥gāḥ||59||  

laghavaḥ śītamadhurāḥ sakaṣāyā hitā nr̥ṇām|  

pittōttarē vātamadhyē sannipātē kaphānugē||60||  

gurUShNasnigdhamadhurA balopacayavardhanAH|

vRuShyAH paraM vAtaharAH kaPapittavivardhanAH||57||

hitA vyAyAmanityeByo narA dIptAgnayaSca ye|

prasahAnAM viSeSheNa mAMsaM mAMsASinAM BiShak||58||

jIrNArSograhaNIdoShaSoShArtAnAM prayojayet|

lAvAdyo vaiShkiro vargaH pratudA jA~ggalA mRugAH||59||

laGavaH SItamadhurAH sakaShAyA hitA nRuNAm|

pittottare vAtamadhye sannipAte kaPAnuge||60||