Trishna Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 824: | Line 824: | ||
तृट्दाहमूर्च्छाभ्रमक्लममदात्ययास्रविषपित्ते | | तृट्दाहमूर्च्छाभ्रमक्लममदात्ययास्रविषपित्ते | | ||
शस्तं स्वभावशीतं, शृतशीतं सन्निपातेऽम्भः ||५७|| | शस्तं स्वभावशीतं, शृतशीतं सन्निपातेऽम्भः ||५७|| | ||
हिक्काश्वासनवज्वरपीनसघृतपीतपार्श्वगलरोगे | | हिक्काश्वासनवज्वरपीनसघृतपीतपार्श्वगलरोगे | | ||
कफवातकृते स्त्याने सद्यःशुद्धे च हितमुष्णम् ||५८|| | कफवातकृते स्त्याने सद्यःशुद्धे च हितमुष्णम् ||५८|| | ||
पाण्डूदरपीनसमेहगुल्ममन्दानलातिसारेषु | | पाण्डूदरपीनसमेहगुल्ममन्दानलातिसारेषु | | ||
प्लीह्नि च तोयं न हितं काममसह्ये पिबेदल्पम् ||५९|| | प्लीह्नि च तोयं न हितं काममसह्ये पिबेदल्पम् ||५९|| | ||
पूर्वामयातुरः सन् दीनस्तृष्णार्दितो जलं काङ्क्षन् | | पूर्वामयातुरः सन् दीनस्तृष्णार्दितो जलं काङ्क्षन् | | ||
न लभेत स चेन्मरणमाश्वेवाप्नुयाद्दीर्घरोगं वा ||६०|| | न लभेत स चेन्मरणमाश्वेवाप्नुयाद्दीर्घरोगं वा ||६०|| | ||
तस्माद्धान्याम्बु पिबेत्तृष्यन् रोगी सशर्कराक्षौद्रम् | | तस्माद्धान्याम्बु पिबेत्तृष्यन् रोगी सशर्कराक्षौद्रम् | | ||
यद्वा तस्यान्यत्स्यात् सात्म्यं रोगस्य तच्चेष्टम् ||६१|| | यद्वा तस्यान्यत्स्यात् सात्म्यं रोगस्य तच्चेष्टम् ||६१|| | ||
तस्यां विनिवृत्तायां तज्जन्य उपद्रवः सुखं जेतुम् | | तस्यां विनिवृत्तायां तज्जन्य उपद्रवः सुखं जेतुम् | | ||
तस्मात्तृष्णां पूर्वं जयेद्बहुभ्योऽपि रोगेभ्यः ||६२|| | तस्मात्तृष्णां पूर्वं जयेद्बहुभ्योऽपि रोगेभ्यः ||६२|| | ||
tr̥ṭdāhamūrcchābhramaklamamadātyayāsraviṣapittē | | tr̥ṭdāhamūrcchābhramaklamamadātyayāsraviṣapittē | | ||
śastaṁ svabhāvaśītaṁ, śr̥taśītaṁ sannipātē'mbhaḥ||57|| | śastaṁ svabhāvaśītaṁ, śr̥taśītaṁ sannipātē'mbhaḥ||57|| | ||
hikkāśvāsanavajvarapīnasaghr̥tapītapārśvagalarōgē| | hikkāśvāsanavajvarapīnasaghr̥tapītapārśvagalarōgē| | ||
kaphavātakr̥tē styānē sadyaḥśuddhē ca hitamuṣṇam||58|| | kaphavātakr̥tē styānē sadyaḥśuddhē ca hitamuṣṇam||58|| | ||
pāṇḍūdarapīnasamēhagulmamandānalātisārēṣu| | pāṇḍūdarapīnasamēhagulmamandānalātisārēṣu| | ||
plīhni ca tōyaṁ na hitaṁ kāmamasahyē pibēdalpam||59|| | plīhni ca tōyaṁ na hitaṁ kāmamasahyē pibēdalpam||59|| | ||
pūrvāmayāturaḥ san dīnastrishnarditō jalaṁ kāṅkṣan| | pūrvāmayāturaḥ san dīnastrishnarditō jalaṁ kāṅkṣan| | ||
na labhēta sa cēnmaraṇamāśvēvāpnuyāddīrgharōgaṁ vā||60|| | na labhēta sa cēnmaraṇamāśvēvāpnuyāddīrgharōgaṁ vā||60|| | ||
tasmāddhānyāmbu pibēttr̥ṣyan rōgī saśarkarākṣaudram| | tasmāddhānyāmbu pibēttr̥ṣyan rōgī saśarkarākṣaudram| | ||
yadvā tasyānyatsyāt sātmyaṁ rōgasya taccēṣṭam||61|| | yadvā tasyānyatsyāt sātmyaṁ rōgasya taccēṣṭam||61|| | ||
tasyāṁ vinivr̥ttāyāṁ tajjanya upadravaḥ sukhaṁ jētum| | tasyāṁ vinivr̥ttāyāṁ tajjanya upadravaḥ sukhaṁ jētum| | ||
tasmāttrishnaṁ pūrvaṁ jayēdbahubhyō'pi rōgēbhyaḥ||62|| | tasmāttrishnaṁ pūrvaṁ jayēdbahubhyō'pi rōgēbhyaḥ||62|| | ||
tRuTdAhamUrcchAbhramaklamamadAtyayAsraviShapitte | | tRuTdAhamUrcchAbhramaklamamadAtyayAsraviShapitte | | ||
shastaM svabhAvashItaM, shRutashItaM sannipAte~ambhaH ||57|| | shastaM svabhAvashItaM, shRutashItaM sannipAte~ambhaH ||57|| | ||
hikkAshvAsanavajvarapInasaghRutapItapArshvagalaroge | | hikkAshvAsanavajvarapInasaghRutapItapArshvagalaroge | | ||
kaphaVātakRute styAne sadyaHshuddhe ca hitamuṣṇam ||58|| | kaphaVātakRute styAne sadyaHshuddhe ca hitamuṣṇam ||58|| | ||
pANDUdarapInasamehagulmamandAnalAtisAreShu | | pANDUdarapInasamehagulmamandAnalAtisAreShu | | ||
plIhni ca toyaM na hitaM kAmamasahye pibedalpam ||59|| | plIhni ca toyaM na hitaM kAmamasahye pibedalpam ||59|| | ||
pUrvAmayAturaH san dInastRuṣṇardito jalaM kA~gkShan | | pUrvAmayAturaH san dInastRuṣṇardito jalaM kA~gkShan | | ||
na labheta sa cenmaraNamAshvevApnuyAddIrgharogaM vA ||60|| | na labheta sa cenmaraNamAshvevApnuyAddIrgharogaM vA ||60|| | ||
tasmAddhAnyAmbu pibettRuShyan rogI sasharkarAkShaudram | | tasmAddhAnyAmbu pibettRuShyan rogI sasharkarAkShaudram | | ||
yadvA tasyAnyatsyAt sAtmyaM rogasya tacceShTam ||61|| | yadvA tasyAnyatsyAt sAtmyaM rogasya tacceShTam ||61|| | ||
tasyAM vinivRuttAyAM tajjanya upadravaH sukhaM jetum | | tasyAM vinivRuttAyAM tajjanya upadravaH sukhaM jetum | | ||
tasmAttRuṣṇaM pUrvaM jayedbahubhyo~api rogebhyaH ||62|| | tasmAttRuṣṇaM pUrvaM jayedbahubhyo~api rogebhyaH ||62|| | ||