Visarpa Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 852: | Line 852: | ||
यच्च सर्पिर्महातिक्तं पित्तकुष्ठनिबर्हणम् | | यच्च सर्पिर्महातिक्तं पित्तकुष्ठनिबर्हणम् | | ||
निर्दिष्टं तदपि प्राज्ञो दद्याद्वीसर्पशान्तये ||६२|| | निर्दिष्टं तदपि प्राज्ञो दद्याद्वीसर्पशान्तये ||६२|| | ||
त्रायमाणाघृतं सिद्धं गौल्मिके यदुदाहृतम् | | त्रायमाणाघृतं सिद्धं गौल्मिके यदुदाहृतम् | | ||
विसर्पाणां प्रशान्त्यर्थं दद्यात्तदपि बुद्धिमान् ||६३|| | विसर्पाणां प्रशान्त्यर्थं दद्यात्तदपि बुद्धिमान् ||६३|| | ||
त्रिवृच्चूर्णं समालोड्य सर्पिषा पयसाऽपि वा | | त्रिवृच्चूर्णं समालोड्य सर्पिषा पयसाऽपि वा | | ||
घर्माम्बुना वा संयोज्य मृद्वीकानां रसेन वा ||६४|| | घर्माम्बुना वा संयोज्य मृद्वीकानां रसेन वा ||६४|| | ||
विरेकार्थं प्रयोक्तव्यं सिद्धं वीसर्पनाशनम् | | विरेकार्थं प्रयोक्तव्यं सिद्धं वीसर्पनाशनम् | | ||
त्रायमाणाशृतं वाऽपि पयो दद्याद्विरेचनम् ||६५|| | त्रायमाणाशृतं वाऽपि पयो दद्याद्विरेचनम् ||६५|| | ||
त्रिफलारससंयुक्तं सर्पिस्त्रिवृतया सह | | त्रिफलारससंयुक्तं सर्पिस्त्रिवृतया सह | | ||
प्रयोक्तव्यं विरेकार्थं विसर्पज्वरनाशनम् ||६६|| | प्रयोक्तव्यं विरेकार्थं विसर्पज्वरनाशनम् ||६६|| | ||
रसमामलकानां वा घृतमिश्रं प्रदापयेत् | | रसमामलकानां वा घृतमिश्रं प्रदापयेत् | | ||
स एव गुरुकोष्ठाय त्रिवृच्चूर्णयुतो हितः ||६७|| | स एव गुरुकोष्ठाय त्रिवृच्चूर्णयुतो हितः ||६७|| | ||
| Line 872: | Line 878: | ||
yacca sarpirmahātiktaṁ pittakuṣṭhanibarhaṇam| | yacca sarpirmahātiktaṁ pittakuṣṭhanibarhaṇam| | ||
nirdiṣṭaṁ tadapi prājñō dadyādvīsarpaśāntayē||62|| | nirdiṣṭaṁ tadapi prājñō dadyādvīsarpaśāntayē||62|| | ||
trāyamāṇāghr̥taṁ siddhaṁ gaulmikē yadudāhr̥tam| | trāyamāṇāghr̥taṁ siddhaṁ gaulmikē yadudāhr̥tam| | ||
visarpāṇāṁ praśāntyarthaṁ dadyāttadapi buddhimān||63|| | visarpāṇāṁ praśāntyarthaṁ dadyāttadapi buddhimān||63|| | ||
trivr̥ccūrṇaṁ samālōḍya sarpiṣā payasā'pi vā| | trivr̥ccūrṇaṁ samālōḍya sarpiṣā payasā'pi vā| | ||
gharmāmbunā vā saṁyōjya mr̥dvīkānāṁ rasēna vā||64|| | gharmāmbunā vā saṁyōjya mr̥dvīkānāṁ rasēna vā||64|| | ||
virēkārthaṁ prayōktavyaṁ siddhaṁ vīsarpanāśanam| | virēkārthaṁ prayōktavyaṁ siddhaṁ vīsarpanāśanam| | ||
trāyamāṇāśr̥taṁ vā'pi payō dadyādvirēcanam||65|| | trāyamāṇāśr̥taṁ vā'pi payō dadyādvirēcanam||65|| | ||
triphalārasasaṁyuktaṁ sarpistrivr̥tayā saha| | triphalārasasaṁyuktaṁ sarpistrivr̥tayā saha| | ||
prayōktavyaṁ virēkārthaṁ visarpajvaranāśanam||66|| | prayōktavyaṁ virēkārthaṁ visarpajvaranāśanam||66|| | ||
rasamāmalakānāṁ vā ghr̥tamiśraṁ pradāpayēt| | rasamāmalakānāṁ vā ghr̥tamiśraṁ pradāpayēt| | ||
sa ēva gurukōṣṭhāya trivr̥ccūrṇayutō hitaḥ||67|| | sa ēva gurukōṣṭhāya trivr̥ccūrṇayutō hitaḥ||67|| | ||
| Line 892: | Line 904: | ||
yacca sarpirmahAtiktaM pittakuShThanibarhaNam| | yacca sarpirmahAtiktaM pittakuShThanibarhaNam| | ||
nirdiShTaM tadapi prAj~jo dadyAdvIsarpashAntaye||62|| | nirdiShTaM tadapi prAj~jo dadyAdvIsarpashAntaye||62|| | ||
trAyamANAghRutaM siddhaM gaulmike yadudAhRutam| | trAyamANAghRutaM siddhaM gaulmike yadudAhRutam| | ||
visarpANAM prashAntyarthaM dadyAttadapi buddhimAn||63|| | visarpANAM prashAntyarthaM dadyAttadapi buddhimAn||63|| | ||
trivRuccUrNaM samAloDya sarpiShA payasA~api vA| | trivRuccUrNaM samAloDya sarpiShA payasA~api vA| | ||
gharmAmbunA vA saMyojya mRudvIkAnAM rasena vA||64|| | gharmAmbunA vA saMyojya mRudvIkAnAM rasena vA||64|| | ||
virekArthaM prayoktavyaM siddhaM vIsarpanAshanam| | virekArthaM prayoktavyaM siddhaM vIsarpanAshanam| | ||
trAyamANAshRutaM vA~api payo dadyAdvirecanam||65|| | trAyamANAshRutaM vA~api payo dadyAdvirecanam||65|| | ||
triphalArasasaMyuktaM sarpistrivRutayA saha| | triphalArasasaMyuktaM sarpistrivRutayA saha| | ||
prayoktavyaM virekArthaM visarpajvaranAshanam||66|| | prayoktavyaM virekArthaM visarpajvaranAshanam||66|| | ||
rasamAmalakAnAM vA ghRutamishraM pradApayet| | rasamAmalakAnAM vA ghRutamishraM pradApayet| | ||
sa eva gurukoShThAya trivRuccUrNayuto hitaH||67|| | sa eva gurukoShThAya trivRuccUrNayuto hitaH||67|| | ||