Visarpa Chikitsa: Difference between revisions

Line 242: Line 242:


लवणाम्लकटष्णानां रसानामतिसेवनात् |  
लवणाम्लकटष्णानां रसानामतिसेवनात् |  
दध्यम्लमस्तुशुक्तानां सुरासौवीरकस्य च ||१६||  
दध्यम्लमस्तुशुक्तानां सुरासौवीरकस्य च ||१६||  


व्यापन्नबहुमद्योष्णरागषाडवसेवनात् |  
व्यापन्नबहुमद्योष्णरागषाडवसेवनात् |  
शाकानां हरितानां च सेवनाच्च विदाहिनाम् ||१७||  
शाकानां हरितानां च सेवनाच्च विदाहिनाम् ||१७||  


कूर्चिकानां किलाटानां सेवनान्मन्दकस्य च |  
कूर्चिकानां किलाटानां सेवनान्मन्दकस्य च |  
दध्नः शाण्डाकिपूर्वाणामासुतानां च सेवनात् ||१८||
दध्नः शाण्डाकिपूर्वाणामासुतानां च सेवनात् ||१८||
   
   
तिलमाषकुलत्थानां तैलानां पैष्टिकस्य च |  
तिलमाषकुलत्थानां तैलानां पैष्टिकस्य च |  
ग्राम्यानूपौदकानां च मांसानां लशुनस्य च ||१९||  
ग्राम्यानूपौदकानां च मांसानां लशुनस्य च ||१९||  


प्रक्लिन्नानामसात्म्यानां विरुद्धानां च सेवनात् |  
प्रक्लिन्नानामसात्म्यानां विरुद्धानां च सेवनात् |
अत्यादानाद्दिवास्वप्नादजीर्णाध्यशनात् क्षतात् ||२०||
अत्यादानाद्दिवास्वप्नादजीर्णाध्यशनात् क्षतात् ||२०||
   
   
क्षतबन्धप्रपतनाद्धर्मकर्मातिसेवनात् [१] |  
क्षतबन्धप्रपतनाद्धर्मकर्मातिसेवनात् [१] |  
विषवाताग्निदोषाच्च विसर्पाणां समुद्भवः ||२१||  
विषवाताग्निदोषाच्च विसर्पाणां समुद्भवः ||२१||  


एतैर्निदानैर्व्यामिश्रैः कुपिता मारुतादयः |  
एतैर्निदानैर्व्यामिश्रैः कुपिता मारुतादयः |  
दूष्यान् सन्दूष्य रक्तादीन् विसर्पन्त्यहिताशिनाम् ||२२||
दूष्यान् सन्दूष्य रक्तादीन् विसर्पन्त्यहिताशिनाम् ||२२||


lavaṇāmlakaṭūṣṇānāṁ rasānāmatisēvanāt|  
lavaṇāmlakaṭūṣṇānāṁ rasānāmatisēvanāt|  
dadhyamlamastuśuktānāṁ surāsauvīrakasya ca||16||  
dadhyamlamastuśuktānāṁ surāsauvīrakasya ca||16||  


vyāpannabahumadyōṣṇarāgaṣāḍavasēvanāt|  
vyāpannabahumadyōṣṇarāgaṣāḍavasēvanāt|  
śākānāṁ haritānāṁ ca sēvanācca vidāhinām||17||  
śākānāṁ haritānāṁ ca sēvanācca vidāhinām||17||  


kūrcikānāṁ kilāṭānāṁ sēvanānmandakasya ca|  
kūrcikānāṁ kilāṭānāṁ sēvanānmandakasya ca|  
dadhnaḥ śāṇḍākipūrvāṇāmāsutānāṁ ca sēvanāt||18||  
dadhnaḥ śāṇḍākipūrvāṇāmāsutānāṁ ca sēvanāt||18||  


tilamāṣakulatthānāṁ tailānāṁ paiṣṭikasya ca|  
tilamāṣakulatthānāṁ tailānāṁ paiṣṭikasya ca|  
grāmyānūpaudakānāṁ ca māṁsānāṁ laśunasya ca||19||  
grāmyānūpaudakānāṁ ca māṁsānāṁ laśunasya ca||19||  


praklinnānāmasātmyānāṁ viruddhānāṁ ca sēvanāt|  
praklinnānāmasātmyānāṁ viruddhānāṁ ca sēvanāt|  
atyādānāddivāsvapnādajīrṇādhyaśanāt kṣatāt||20||  
atyādānāddivāsvapnādajīrṇādhyaśanāt kṣatāt||20||  


kṣatabandhaprapatanāddharmakarmātisēvanāt [1] |  
kṣatabandhaprapatanāddharmakarmātisēvanāt [1] |  
viṣavātāgnidōṣācca visarpāṇāṁ samudbhavaḥ||21||  
viṣavātāgnidōṣācca visarpāṇāṁ samudbhavaḥ||21||  


ētairnidānairvyāmiśraiḥ kupitā mārutādayaḥ|  
ētairnidānairvyāmiśraiḥ kupitā mārutādayaḥ|  
dūṣyān sandūṣya raktādīn visarpantyahitāśinām||22||  
dūṣyān sandūṣya raktādīn visarpantyahitāśinām||22||  


lavaNAmlakaTUShNAnAM rasAnAmatisevanAt|  
lavaNAmlakaTUShNAnAM rasAnAmatisevanAt|  
dadhyamlamastushuktAnAM surAsauvIrakasya ca||16||  
dadhyamlamastushuktAnAM surAsauvIrakasya ca||16||  


vyApannabahumadyoShNarAgaShADavasevanAt|  
vyApannabahumadyoShNarAgaShADavasevanAt|  
shAkAnAM haritAnAM ca sevanAcca vidAhinAm||17||  
shAkAnAM haritAnAM ca sevanAcca vidAhinAm||17||  


kUrcikAnAM kilATAnAM sevanAnmandakasya ca|  
kUrcikAnAM kilATAnAM sevanAnmandakasya ca|  
dadhnaH shANDAkipUrvANAmAsutAnAM ca sevanAt||18||  
dadhnaH shANDAkipUrvANAmAsutAnAM ca sevanAt||18||  


tilamAShakulatthAnAM tailAnAM paiShTikasya ca|  
tilamAShakulatthAnAM tailAnAM paiShTikasya ca|  
grAmyAnUpaudakAnAM ca mAMsAnAM lashunasya ca||19||  
grAmyAnUpaudakAnAM ca mAMsAnAM lashunasya ca||19||  


praklinnAnAmasAtmyAnAM viruddhAnAM ca sevanAt|  
praklinnAnAmasAtmyAnAM viruddhAnAM ca sevanAt|  
atyAdAnAddivAsvapnAdajIrNAdhyashanAt kShatAt||20||
atyAdAnAddivAsvapnAdajIrNAdhyashanAt kShatAt||20||
   
   
kShatabandhaprapatanAddharmakarmAtisevanAt [1] |  
kShatabandhaprapatanAddharmakarmAtisevanAt [1] |  
viShavātagnidōṣacca visarpANAM samudbhavaH||21||  
viShavātagnidōṣacca visarpANAM samudbhavaH||21||  


etairnidAnairvyAmishraiH kupitA mArutAdayaH|  
etairnidAnairvyAmishraiH kupitA mArutAdayaH|  
dUShyAn sandUShya raktAdIn visarpantyahitAshinAm||22||  
dUShyAn sandUShya raktAdIn visarpantyahitAshinAm||22||