Gulma Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 2,498: | Line 2,498: | ||
प्रपुराणानि धान्यानि जाङ्गला मृगपक्षिणः| | प्रपुराणानि धान्यानि जाङ्गला मृगपक्षिणः| | ||
कौलत्थो मुद्गयूषश्च पिप्पल्या नागरस्य च||१६४|| | कौलत्थो मुद्गयूषश्च पिप्पल्या नागरस्य च||१६४|| | ||
शुष्कमूलकयूषश्च बिल्वस्य वरुणस्य च| | शुष्कमूलकयूषश्च बिल्वस्य वरुणस्य च| | ||
चिरबिल्वाङ्कुराणां च यवान्याश्चित्रकस्य च||१६५|| | चिरबिल्वाङ्कुराणां च यवान्याश्चित्रकस्य च||१६५|| | ||
prapurāṇāni dhānyāni jāṅgalā mr̥gapakṣiṇaḥ| | prapurāṇāni dhānyāni jāṅgalā mr̥gapakṣiṇaḥ| | ||
kaulatthō mudgayūṣaśca pippalyā nāgarasya ca||164|| | kaulatthō mudgayūṣaśca pippalyā nāgarasya ca||164|| | ||
śuṣkamūlakayūṣaśca bilvasya varuṇasya ca| | śuṣkamūlakayūṣaśca bilvasya varuṇasya ca| | ||
cirabilvāṅkurāṇāṁ ca yavānyāścitrakasya ca||165|| | cirabilvāṅkurāṇāṁ ca yavānyāścitrakasya ca||165|| | ||
prapurANAni dhAnyAni jA~ggalA mRugapakShiNaH| | prapurANAni dhAnyAni jA~ggalA mRugapakShiNaH| | ||
kaulattho mudgayUShashca pippalyA nAgarasya ca||164|| | kaulattho mudgayUShashca pippalyA nAgarasya ca||164|| | ||
shuShkamUlakayUShashca bilvasya varuNasya [22] ca| | shuShkamUlakayUShashca bilvasya varuNasya [22] ca| | ||
cirabilvA~gkurANAM ca yavAnyAshcitrakasya ca||165|| | cirabilvA~gkurANAM ca yavAnyAshcitrakasya ca||165|| | ||
| Line 2,518: | Line 2,524: | ||
बीजपूरकहिङ्ग्वम्लवेतसक्षारदाडिमैः| | बीजपूरकहिङ्ग्वम्लवेतसक्षारदाडिमैः| | ||
तक्रेण तैलसर्पिर्भ्यां व्यञ्जनान्युपकल्पयेत्||१६६|| | तक्रेण तैलसर्पिर्भ्यां व्यञ्जनान्युपकल्पयेत्||१६६|| | ||
bījapūrakahiṅgvamlavētasakṣāradāḍimaiḥ| | bījapūrakahiṅgvamlavētasakṣāradāḍimaiḥ| | ||
takrēṇa tailasarpirbhyāṁ vyañjanānyupakalpayēt||166|| | takrēṇa tailasarpirbhyāṁ vyañjanānyupakalpayēt||166|| | ||
bIjapUrakahi~ggvamlavetasakShAradADimaiH| | bIjapUrakahi~ggvamlavetasakShAradADimaiH| | ||
takreNa tailasarpirbhyAM vya~jjanAnyupakalpayet||166|| | takreNa tailasarpirbhyAM vya~jjanAnyupakalpayet||166|| | ||
| Line 2,529: | Line 2,538: | ||
पञ्चमूलीशृतं तोयं पुराणं वारुणीरसम्| | पञ्चमूलीशृतं तोयं पुराणं वारुणीरसम्| | ||
कफगुल्मी पिबेत्काले जीर्णं माध्वीकमेव वा||१६७|| | कफगुल्मी पिबेत्काले जीर्णं माध्वीकमेव वा||१६७|| | ||
pañcamūlīśr̥taṁ tōyaṁ purāṇaṁ vāruṇīrasam| | pañcamūlīśr̥taṁ tōyaṁ purāṇaṁ vāruṇīrasam| | ||
kaphagulmī pibētkālē jīrṇaṁ mādhvīkamēva vā||167|| | kaphagulmī pibētkālē jīrṇaṁ mādhvīkamēva vā||167|| | ||
pa~jcamUlIshRutaM toyaM purANaM vAruNIrasam| | pa~jcamUlIshRutaM toyaM purANaM vAruNIrasam| | ||
kaphagulmI pibetkAle jIrNaM mAdhvIkameva vA||167|| | kaphagulmI pibetkAle jIrNaM mAdhvIkameva vA||167|| | ||
| Line 2,540: | Line 2,552: | ||
यवानीचूर्णितं तक्रं बिडेन लवणीकृतम्| | यवानीचूर्णितं तक्रं बिडेन लवणीकृतम्| | ||
पिबेत् सन्दीपनं वातकफमूत्रानुलोमनम् ||१६८|| | पिबेत् सन्दीपनं वातकफमूत्रानुलोमनम् ||१६८|| | ||
yavānīcūrṇitaṁ takraṁ biḍēna lavaṇīkr̥tam| | yavānīcūrṇitaṁ takraṁ biḍēna lavaṇīkr̥tam| | ||
pibēt sandīpanaṁ vātakaphamūtrānulōmanam [23] ||168|| | pibēt sandīpanaṁ vātakaphamūtrānulōmanam [23] ||168|| | ||
yavAnIcUrNitaM takraM biDena lavaNIkRutam| | yavAnIcUrNitaM takraM biDena lavaNIkRutam| | ||
pibet sandIpanaM vAtakaphamUtrAnulomanam [23] ||168|| | pibet sandIpanaM vAtakaphamUtrAnulomanam [23] ||168|| | ||
Taking of butter milk mixed with ''yavani'' (''ajwain'') and salted with bid-salt acts as a digestive stimulant and the regulator of flatus, urine and ''kapha'' [168] | Taking of butter milk mixed with ''yavani'' (''ajwain'') and salted with bid-salt acts as a digestive stimulant and the regulator of flatus, urine and ''kapha'' [168] | ||
==== Signs and symptoms of incurable ''gulma'' ==== | ==== Signs and symptoms of incurable ''gulma'' ==== | ||