Trishothiya Adhyaya: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 259: | Line 259: | ||
Vomiting, breathlessness, anorexia, excessive thirst, pyrexia, diarrhea and weakness - these are seven complications of ''shotha''. [18] | Vomiting, breathlessness, anorexia, excessive thirst, pyrexia, diarrhea and weakness - these are seven complications of ''shotha''. [18] | ||
Different types of swelling at specific sites | ==== Different types of swelling at specific sites ==== | ||
Upajivhika | ===== ''Upajivhika'' ===== | ||
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो जिह्वामूलेऽवतिष्ठते| | यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो जिह्वामूलेऽवतिष्ठते| | ||
आशु सञ्जनयेच्छोथं जायतेऽस्योपजिह्विका||१९|| | आशु सञ्जनयेच्छोथं जायतेऽस्योपजिह्विका||१९|| | ||
yasya ślēṣmā prakupitō jihvāmūlē'vatiṣṭhatē| | yasya ślēṣmā prakupitō jihvāmūlē'vatiṣṭhatē| | ||
āśu sañjanayēcchōthaṁ jāyatē'syōpajihvikā||19|| | āśu sañjanayēcchōthaṁ jāyatē'syōpajihvikā||19|| | ||
yasya shleShmA prakupito jihvAmUle~avatiShThate| | yasya shleShmA prakupito jihvAmUle~avatiShThate| | ||
Ashu sa~jjanayecchothaM [1] jAyate~asyopajihvikA||19|| | Ashu sa~jjanayecchothaM [1] jAyate~asyopajihvikA||19|| | ||
When the vitiated kapha emanates or begins from the root of the tongue and causes swelling suddenly, is called upajivhika (ranula or hypertrophied solitary lingual papilla). [19] | When the vitiated ''kapha'' emanates or begins from the root of the tongue and causes swelling suddenly, is called ''upajivhika'' (ranula or hypertrophied solitary lingual papilla). [19] | ||
Galashundika | |||
===== ''Galashundika'' ===== | |||
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितः काकले व्यवतिष्ठते| | यस्य श्लेष्मा प्रकुपितः काकले व्यवतिष्ठते| | ||
आशु सञ्जनयेच्छोफं करोति गलशुण्डिकाम्||२०|| | आशु सञ्जनयेच्छोफं करोति गलशुण्डिकाम्||२०|| | ||
yasya ślēṣmā prakupitaḥ kākalē vyavatiṣṭhatē| | yasya ślēṣmā prakupitaḥ kākalē vyavatiṣṭhatē| | ||
āśu sañjanayēcchōphaṁ karōti galaśuṇḍikām||20|| | āśu sañjanayēcchōphaṁ karōti galaśuṇḍikām||20|| | ||
yasya shleShmA prakupitaH kAkale vyavatiShThate| | yasya shleShmA prakupitaH kAkale vyavatiShThate| | ||
Ashu sa~jjanayecchophaM [2] karoti galashuNDikAm||20|| | Ashu sa~jjanayecchophaM [2] karoti galashuNDikAm||20|| | ||
The | |||
Galaganda | The vitiated ''kapha'' inhabits at uvula and produces swelling suddenly, that is called ''Galashundika''(uvulitis). [20] | ||
===== ''Galaganda'' ===== | |||
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो गलबाह्येऽवतिष्ठते| | यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो गलबाह्येऽवतिष्ठते| | ||
शनैः सञ्जनयेच्छोफं गलगण्डोऽस्य जायते||२१|| | शनैः सञ्जनयेच्छोफं गलगण्डोऽस्य जायते||२१|| | ||
yasya ślēṣmā prakupitō galabāhyē'vatiṣṭhatē| | yasya ślēṣmā prakupitō galabāhyē'vatiṣṭhatē| | ||
śanaiḥ sañjanayēcchōphaṁ galagaṇḍō'sya jāyatē||21|| | śanaiḥ sañjanayēcchōphaṁ galagaṇḍō'sya jāyatē||21|| | ||
yasya shleShmA prakupito galabAhye~avatiShThate| | yasya shleShmA prakupito galabAhye~avatiShThate| | ||
shanaiH sa~jjanayecchophaM [3] galagaNDo~asya jAyate||21|| | shanaiH sa~jjanayecchophaM [3] galagaNDo~asya jAyate||21|| | ||
A swelling that is caused when a vitiated ''kapha'' affects the throat from the outside, and gradually produces swelling , is called ''galaganda'' (goitre). [21] | |||
===== ''Galagraha'' ===== | |||
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितस्तिष्ठत्यन्तर्गले स्थिरः| | यस्य श्लेष्मा प्रकुपितस्तिष्ठत्यन्तर्गले स्थिरः| | ||
आशु सञ्जनयेच्छोफं जायतेऽस्य गलग्रहः||२२|| | आशु सञ्जनयेच्छोफं जायतेऽस्य गलग्रहः||२२|| | ||
yasya ślēṣmā prakupitastiṣṭhatyantargalē sthiraḥ| | yasya ślēṣmā prakupitastiṣṭhatyantargalē sthiraḥ| | ||
āśu sañjanayēcchōphaṁ jāyatē'sya galagrahaḥ||22|| | āśu sañjanayēcchōphaṁ jāyatē'sya galagrahaḥ||22|| | ||
yasya shleShmA prakupitastiShThatyantargale sthiraH| | yasya shleShmA prakupitastiShThatyantargale sthiraH| | ||
Ashu sa~jjanayecchophaM [4] jAyate~asya galagrahaH||22|| | Ashu sa~jjanayecchophaM [4] jAyate~asya galagrahaH||22|| | ||
When the vitiated kapha, firmly located inside the throat causes swelling suddenly, it causes galagraha (pharyingitis). [22] | When the vitiated ''kapha'', firmly located inside the throat causes swelling suddenly, it causes ''galagraha'' (pharyingitis). [22] | ||
Visarpa | |||
===== ''Visarpa'' ===== | |||
यस्य पित्तं प्रकुपितं सरक्तं त्वचि सर्पति| | यस्य पित्तं प्रकुपितं सरक्तं त्वचि सर्पति| | ||
शोफं सरागं जनयेद्विसर्पस्तस्य जायते||२३|| | शोफं सरागं जनयेद्विसर्पस्तस्य जायते||२३|| | ||
yasya pittaṁ prakupitaṁ saraktaṁ tvaci sarpati| | yasya pittaṁ prakupitaṁ saraktaṁ tvaci sarpati| | ||
śōphaṁ sarāgaṁ janayēdvisarpastasya jāyatē||23|| | śōphaṁ sarāgaṁ janayēdvisarpastasya jāyatē||23|| | ||
yasya pittaM prakupitaM saraktaM tvaci sarpati| | yasya pittaM prakupitaM saraktaM tvaci sarpati| | ||
shophaM sarAgaM janayedvisarpastasya [5] jAyate||23|| | shophaM sarAgaM janayedvisarpastasya [5] jAyate||23|| | ||
When a vitiated ''pitta'' (with ''rakta'', or blood) spreads through the skin, it causes swelling with redness.Such a swelling is called ''visarpa'' i.e. erysipelas. [23] | |||
===== ''Pidika'' ===== | |||
यस्य पित्तं प्रकुपितं त्वचि रक्तेऽवतिष्ठते| | यस्य पित्तं प्रकुपितं त्वचि रक्तेऽवतिष्ठते| | ||
शोथं सरागं जनयेत् पिडका तस्य जायते||२४|| | शोथं सरागं जनयेत् पिडका तस्य जायते||२४|| | ||
yasya pittaṁ prakupitaṁ tvaci raktē'vatiṣṭhatē| | yasya pittaṁ prakupitaṁ tvaci raktē'vatiṣṭhatē| | ||
śōthaṁ sarāgaṁ janayēt piḍakā tasya jāyatē||24|| | śōthaṁ sarāgaṁ janayēt piḍakā tasya jāyatē||24|| | ||
yasya pittaM prakupitaM tvaci rakte~avatiShThate| | yasya pittaM prakupitaM tvaci rakte~avatiShThate| | ||
shothaM sarAgaM janayet [6] piDakA tasya jAyate||24|| | shothaM sarAgaM janayet [6] piDakA tasya jAyate||24|| | ||
When the vitiated pitta is located within the skin and rakta, swelling and redness appears causing pidika i.e. boils or pustules. [24] | When the vitiated ''pitta'' is located within the skin and ''rakta'', swelling and redness appears causing ''pidika'' i.e. boils or pustules. [24] | ||
Tilaka-pipplava-vyanga-neelika | |||
===== ''Tilaka-pipplava-vyanga-neelika'' ===== | |||
यस्य प्रकुपितं पित्तं शोणितं प्राप्य शुष्यति| | यस्य प्रकुपितं पित्तं शोणितं प्राप्य शुष्यति| | ||
तिलका पिप्लवो व्यङ्गा नीलिका तस्य जायते||२५|| | तिलका पिप्लवो व्यङ्गा नीलिका तस्य जायते||२५|| | ||
yasya prakupitaṁ pittaṁ śōṇitaṁ prāpya śuṣyati| | yasya prakupitaṁ pittaṁ śōṇitaṁ prāpya śuṣyati| | ||
tilakā piplavō vyaṅgā nīlikā tasya jāyatē||25|| | tilakā piplavō vyaṅgā nīlikā tasya jāyatē||25|| | ||
yasya prakupitaM pittaM shoNitaM prApya shuShyati| | yasya prakupitaM pittaM shoNitaM prApya shuShyati| | ||
tilakA piplavo vya~ggA nIlikA tasya jAyate||25|| | tilakA piplavo vya~ggA nIlikA tasya jAyate||25|| | ||
When the vitiated pitta goes into rakta and gets absorbed | When the vitiated ''pitta'' goes into ''rakta'' and gets absorbed in it (i.e., within the blood), it causes ''tilaka'' (moles), ''piplu'' (port-wine marks), ''vyanga'' (blemish/spots), or ''nilika'' (blue-black moles). [25] | ||
Shankhaka: | Shankhaka: | ||
यस्य पित्तं प्रकुपितं शङ्खयोरवतिष्ठते| | यस्य पित्तं प्रकुपितं शङ्खयोरवतिष्ठते| | ||