Trishothiya Adhyaya: Difference between revisions

Line 259: Line 259:
Vomiting, breathlessness, anorexia, excessive thirst, pyrexia, diarrhea and weakness - these are seven complications of ''shotha''. [18]
Vomiting, breathlessness, anorexia, excessive thirst, pyrexia, diarrhea and weakness - these are seven complications of ''shotha''. [18]


Different types of swelling at specific sites:
==== Different types of swelling at specific sites ====
Upajivhika:
===== ''Upajivhika'' =====
 
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो जिह्वामूलेऽवतिष्ठते|  
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो जिह्वामूलेऽवतिष्ठते|  
आशु सञ्जनयेच्छोथं  जायतेऽस्योपजिह्विका||१९||  
आशु सञ्जनयेच्छोथं  जायतेऽस्योपजिह्विका||१९||  
yasya ślēṣmā prakupitō jihvāmūlē'vatiṣṭhatē|  
yasya ślēṣmā prakupitō jihvāmūlē'vatiṣṭhatē|  
āśu sañjanayēcchōthaṁ  jāyatē'syōpajihvikā||19||  
āśu sañjanayēcchōthaṁ  jāyatē'syōpajihvikā||19||  
yasya shleShmA prakupito jihvAmUle~avatiShThate|  
yasya shleShmA prakupito jihvAmUle~avatiShThate|  
Ashu sa~jjanayecchothaM [1] jAyate~asyopajihvikA||19||  
Ashu sa~jjanayecchothaM [1] jAyate~asyopajihvikA||19||  


When the vitiated kapha emanates or begins from the root of the tongue and causes swelling suddenly, is called upajivhika (ranula or hypertrophied solitary lingual papilla). [19]
When the vitiated ''kapha'' emanates or begins from the root of the tongue and causes swelling suddenly, is called ''upajivhika'' (ranula or hypertrophied solitary lingual papilla). [19]
Galashundika:
 
===== ''Galashundika'' =====
 
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितः काकले व्यवतिष्ठते|  
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितः काकले व्यवतिष्ठते|  
आशु सञ्जनयेच्छोफं  करोति गलशुण्डिकाम्||२०||  
आशु सञ्जनयेच्छोफं  करोति गलशुण्डिकाम्||२०||  
yasya ślēṣmā prakupitaḥ kākalē vyavatiṣṭhatē|  
yasya ślēṣmā prakupitaḥ kākalē vyavatiṣṭhatē|  
āśu sañjanayēcchōphaṁ karōti galaśuṇḍikām||20||  
āśu sañjanayēcchōphaṁ karōti galaśuṇḍikām||20||  
yasya shleShmA prakupitaH kAkale vyavatiShThate|  
yasya shleShmA prakupitaH kAkale vyavatiShThate|  
Ashu sa~jjanayecchophaM [2] karoti galashuNDikAm||20||  
Ashu sa~jjanayecchophaM [2] karoti galashuNDikAm||20||  
The Vitiated kapha inhabits at uvula and produces swelling suddenly, that is called Galashundika(uvulitis). [20]
 
Galaganda:
The vitiated ''kapha'' inhabits at uvula and produces swelling suddenly, that is called ''Galashundika''(uvulitis). [20]
 
===== ''Galaganda'' =====
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो गलबाह्येऽवतिष्ठते|  
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो गलबाह्येऽवतिष्ठते|  
शनैः सञ्जनयेच्छोफं  गलगण्डोऽस्य जायते||२१||
शनैः सञ्जनयेच्छोफं  गलगण्डोऽस्य जायते||२१||
yasya ślēṣmā prakupitō galabāhyē'vatiṣṭhatē|  
yasya ślēṣmā prakupitō galabāhyē'vatiṣṭhatē|  
śanaiḥ sañjanayēcchōphaṁ  galagaṇḍō'sya jāyatē||21||   
śanaiḥ sañjanayēcchōphaṁ  galagaṇḍō'sya jāyatē||21||   
yasya shleShmA prakupito galabAhye~avatiShThate|  
yasya shleShmA prakupito galabAhye~avatiShThate|  
shanaiH sa~jjanayecchophaM [3] galagaNDo~asya jAyate||21||  
shanaiH sa~jjanayecchophaM [3] galagaNDo~asya jAyate||21||  


A swelling that is caused when a vitiated ''kapha'' affects the throat from the outside, and gradually produces swelling , is called ''galaganda'' (goitre). [21]
===== ''Galagraha'' =====


A swelling that is caused when a vitiated kapha affects the throat from the outside, and gradually produces swelling , is called galaganda (goitre). [21]
Galagraha:
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितस्तिष्ठत्यन्तर्गले स्थिरः|  
यस्य श्लेष्मा प्रकुपितस्तिष्ठत्यन्तर्गले स्थिरः|  
आशु सञ्जनयेच्छोफं  जायतेऽस्य गलग्रहः||२२||  
आशु सञ्जनयेच्छोफं  जायतेऽस्य गलग्रहः||२२||  
yasya ślēṣmā prakupitastiṣṭhatyantargalē sthiraḥ|  
yasya ślēṣmā prakupitastiṣṭhatyantargalē sthiraḥ|  
āśu sañjanayēcchōphaṁ  jāyatē'sya galagrahaḥ||22||  
āśu sañjanayēcchōphaṁ  jāyatē'sya galagrahaḥ||22||  
yasya shleShmA prakupitastiShThatyantargale sthiraH|  
yasya shleShmA prakupitastiShThatyantargale sthiraH|  
Ashu sa~jjanayecchophaM [4] jAyate~asya galagrahaH||22||  
Ashu sa~jjanayecchophaM [4] jAyate~asya galagrahaH||22||  


When the vitiated kapha, firmly located inside the throat causes swelling suddenly, it causes galagraha (pharyingitis). [22]
When the vitiated ''kapha'', firmly located inside the throat causes swelling suddenly, it causes ''galagraha'' (pharyingitis). [22]
Visarpa:
 
===== ''Visarpa'' =====
 
यस्य पित्तं प्रकुपितं सरक्तं त्वचि सर्पति|  
यस्य पित्तं प्रकुपितं सरक्तं त्वचि सर्पति|  
शोफं सरागं जनयेद्विसर्पस्तस्य  जायते||२३||  
शोफं सरागं जनयेद्विसर्पस्तस्य  जायते||२३||
yasya pittaṁ prakupitaṁ saraktaṁ tvaci sarpati|  
yasya pittaṁ prakupitaṁ saraktaṁ tvaci sarpati|  
śōphaṁ sarāgaṁ janayēdvisarpastasya  jāyatē||23||  
śōphaṁ sarāgaṁ janayēdvisarpastasya  jāyatē||23||  
yasya pittaM prakupitaM saraktaM tvaci sarpati|  
yasya pittaM prakupitaM saraktaM tvaci sarpati|  
shophaM sarAgaM janayedvisarpastasya [5] jAyate||23||  
shophaM sarAgaM janayedvisarpastasya [5] jAyate||23||  


When a vitiated ''pitta'' (with ''rakta'', or blood) spreads through the skin, it causes swelling with redness.Such a swelling is called ''visarpa'' i.e. erysipelas. [23]
===== ''Pidika'' =====


When a vitiated pitta (with rakta, or blood) spreads through the skin, it causes swelling with redness. Such a swelling is called visarpa i.e. erysipelas. [23]
Pidika:
यस्य पित्तं प्रकुपितं त्वचि रक्तेऽवतिष्ठते|  
यस्य पित्तं प्रकुपितं त्वचि रक्तेऽवतिष्ठते|  
शोथं सरागं जनयेत्  पिडका तस्य जायते||२४||
शोथं सरागं जनयेत्  पिडका तस्य जायते||२४||
yasya pittaṁ prakupitaṁ tvaci raktē'vatiṣṭhatē|  
yasya pittaṁ prakupitaṁ tvaci raktē'vatiṣṭhatē|  
śōthaṁ sarāgaṁ janayēt  piḍakā tasya jāyatē||24||   
śōthaṁ sarāgaṁ janayēt  piḍakā tasya jāyatē||24||   
yasya pittaM prakupitaM tvaci rakte~avatiShThate|  
yasya pittaM prakupitaM tvaci rakte~avatiShThate|  
shothaM sarAgaM janayet [6] piDakA tasya jAyate||24||  
shothaM sarAgaM janayet [6] piDakA tasya jAyate||24||  


When the vitiated pitta is located within the skin and rakta, swelling and redness appears causing pidika i.e. boils or pustules. [24]
When the vitiated ''pitta'' is located within the skin and ''rakta'', swelling and redness appears causing ''pidika'' i.e. boils or pustules. [24]
Tilaka-pipplava-vyanga-neelika:
 
===== ''Tilaka-pipplava-vyanga-neelika'' =====
 
यस्य प्रकुपितं पित्तं शोणितं प्राप्य शुष्यति|  
यस्य प्रकुपितं पित्तं शोणितं प्राप्य शुष्यति|  
तिलका पिप्लवो व्यङ्गा नीलिका तस्य जायते||२५||  
तिलका पिप्लवो व्यङ्गा नीलिका तस्य जायते||२५||  
yasya prakupitaṁ pittaṁ śōṇitaṁ prāpya śuṣyati|  
yasya prakupitaṁ pittaṁ śōṇitaṁ prāpya śuṣyati|  
tilakā piplavō vyaṅgā nīlikā tasya jāyatē||25||  
tilakā piplavō vyaṅgā nīlikā tasya jāyatē||25||  
yasya prakupitaM pittaM shoNitaM prApya shuShyati|  
yasya prakupitaM pittaM shoNitaM prApya shuShyati|  
tilakA piplavo vya~ggA nIlikA tasya jAyate||25||
tilakA piplavo vya~ggA nIlikA tasya jAyate||25||
   
   
When the vitiated pitta goes into rakta and gets absorbed there where?, it causes tilaka (moles), piplu (port-wine marks), vyanga (blemish/spots), or nilika (blue-black moles). [25]   
When the vitiated ''pitta'' goes into ''rakta'' and gets absorbed in it (i.e., within the blood), it causes ''tilaka'' (moles), ''piplu'' (port-wine marks), ''vyanga'' (blemish/spots), or ''nilika'' (blue-black moles). [25]  
    
Shankhaka:
Shankhaka:
यस्य पित्तं प्रकुपितं शङ्खयोरवतिष्ठते|  
यस्य पित्तं प्रकुपितं शङ्खयोरवतिष्ठते|