Yonivyapat Chikitsa: Difference between revisions
| Line 3,129: | Line 3,129: | ||
पाययेन्मधुसंयुक्तामभयां वाऽपि केवलाम् | | पाययेन्मधुसंयुक्तामभयां वाऽपि केवलाम् | | ||
(पाययेन्मूत्रसंयुक्तां विरेकार्थं च शास्त्रवित् | (पाययेन्मूत्रसंयुक्तां विरेकार्थं च शास्त्रवित् ) ||२५५|| | ||
trivr̥tāmabhayāṁ vā'pi triphalārasasaṁyutām||254|| | trivr̥tāmabhayāṁ vā'pi triphalārasasaṁyutām||254|| | ||
pāyayēnmadhusaṁyuktāmabhayāṁ vā'pi kēvalām| | pāyayēnmadhusaṁyuktāmabhayāṁ vā'pi kēvalām| | ||
(pāyayēnmūtrasaṁyuktāṁ virēkārthaṁ ca śāstravit | (pāyayēnmūtrasaṁyuktāṁ virēkārthaṁ ca śāstravit)||255|| | ||
trivRutAmabhayAM vA~api triphalArasasaMyutAm ||254|| | trivRutAmabhayAM vA~api triphalArasasaMyutAm ||254|| | ||
pAyayenmadhusaMyuktAmabhayAM vA~api kevalAm | | pAyayenmadhusaMyuktAmabhayAM vA~api kevalAm | | ||
(pAyayenmUtrasaMyuktAM virekArthaM ca shAstravit | (pAyayenmUtrasaMyuktAM virekArthaM ca shAstravit) ||255|| | ||
''Trivrt'' or ''haritaki'' mixed with the decoction of ''triphala'' or only powder of ''haritaki'' mixed with | ''Trivrt'' or ''haritaki'' mixed with the decoction of ''triphala'' or only powder of ''haritaki'' mixed with | ||
| Line 3,145: | Line 3,145: | ||
सम्यग्विरिक्तां मतिमान् कृतसंसर्जनां पुनः | | सम्यग्विरिक्तां मतिमान् कृतसंसर्जनां पुनः | | ||
ततो दोषावशेषघ्नैरन्नपानैरुपाचरेत् | ततो दोषावशेषघ्नैरन्नपानैरुपाचरेत् ||२५६|| | ||
samyagviriktāṁ matimān kr̥tasaṁsarjanāṁ punaḥ| | samyagviriktāṁ matimān kr̥tasaṁsarjanāṁ punaḥ| | ||
tatō dōṣāvaśēṣaghnairannapānairupācarēt | tatō dōṣāvaśēṣaghnairannapānairupācarēt ||256|| | ||
samyagviriktAM matimAn kRutasaMsarjanAM punaH | | samyagviriktAM matimAn kRutasaMsarjanAM punaH | | ||
tato doShAvasheShaghnairannapAnairupAcaret | tato doShAvasheShaghnairannapAnairupAcaret ||256|| | ||
After proper purgation, again she should be given proper dietetic regimens (''sansarjana kriya'' should be performed) and for removal of the remaining ''doshas'', suitable diet and drinks should be given as follows. [256] | After proper purgation, again she should be given proper dietetic regimens (''sansarjana kriya'' should be performed) and for removal of the remaining ''doshas'', suitable diet and drinks should be given as follows. [256] | ||
| Line 3,166: | Line 3,166: | ||
''Shali'' rice, ''shashthi'' rice or ''shyama'' rice, ''priyangu, kodrava, barley, bamboo'' and ''yava'' are beneficial diet.[257] | ''Shali'' rice, ''shashthi'' rice or ''shyama'' rice, ''priyangu, kodrava, barley, bamboo'' and ''yava'' are beneficial diet.[257] | ||
वंशवेत्रकलायाश्च शाकार्थे | वंशवेत्रकलायाश्च शाकार्थे स्नेहसंस्कृताः | | ||
मुद्गान् मसूरान् यूषार्थे कुलत्थांश्च प्रकल्पयेत् ||२५८|| | मुद्गान् मसूरान् यूषार्थे कुलत्थांश्च प्रकल्पयेत् ||२५८|| | ||
vaṁśavētrakalāyāśca śākārthē | vaṁśavētrakalāyāśca śākārthē snēhasaṁskr̥tāḥ| | ||
mudgān masūrān yūṣārthē kulatthāṁśca prakalpayēt||258|| | mudgān masūrān yūṣārthē kulatthāṁśca prakalpayēt||258|| | ||
vaMshavetrakalAyAshca shAkArthe | vaMshavetrakalAyAshca shAkArthe snehasaMskRutAH | | ||
mudgAn masUrAn yUShArthe kulatthAMshca prakalpayet ||258|| | mudgAn masUrAn yUShArthe kulatthAMshca prakalpayet ||258|| | ||
| Line 3,261: | Line 3,261: | ||
फेनसङ्घातवत्क्षीरं यस्यास्तां पाययेत् स्त्रियम् ||२६५|| | फेनसङ्घातवत्क्षीरं यस्यास्तां पाययेत् स्त्रियम् ||२६५|| | ||
पाठानागरशार्ङ्गेष्टामूर्वाः | पाठानागरशार्ङ्गेष्टामूर्वाः पिष्ट्वा सुखाम्बुना | | ||
phēnasaṅghātavatkṣīraṁ yasyāstāṁ pāyayēt striyam||265|| | phēnasaṅghātavatkṣīraṁ yasyāstāṁ pāyayēt striyam||265|| | ||
pāṭhānāgaraśārṅgēṣṭāmūrvāḥ | pāṭhānāgaraśārṅgēṣṭāmūrvāḥ piṣṭvā sukhāmbunā| | ||
phenasa~gghAtavatkShIraM yasyAstAM pAyayet striyam ||265|| | phenasa~gghAtavatkShIraM yasyAstAM pAyayet striyam ||265|| | ||
pAThAnAgarashAr~ggeShTAmUrvAH | pAThAnAgarashAr~ggeShTAmUrvAH piShTvA sukhAmbunA | | ||
The woman whose milk gets frothy, she should be given to drink the paste of ''patha, sunthi, kakajangha'' and ''murva'' with warm water. [265] | The woman whose milk gets frothy, she should be given to drink the paste of ''patha, sunthi, kakajangha'' and ''murva'' with warm water. [265] | ||
अञ्जनं नागरं | अञ्जनं नागरं दारु बिल्वमूलं प्रियङ्गवः ||२६६|| | ||
स्तनयोः पूर्ववत् कार्यं लेपनं क्षीरशोधनम् | | स्तनयोः पूर्ववत् कार्यं लेपनं क्षीरशोधनम् | | ||
añjanaṁ nāgaraṁ | añjanaṁ nāgaraṁ dāru bilvamūlaṁ priyaṅgavaḥ||266|| | ||
stanayōḥ pūrvavat kāryaṁ lēpanaṁ kṣīraśōdhanam| | stanayōḥ pūrvavat kāryaṁ lēpanaṁ kṣīraśōdhanam| | ||
a~jjanaM nAgaraM | a~jjanaM nAgaraM dAru bilvamUlaM priya~ggavaH ||266|| | ||
stanayoH pUrvavat kAryaM lepanaM kShIrashodhanam | | stanayoH pUrvavat kAryaM lepanaM kShIrashodhanam | | ||
| Line 3,310: | Line 3,310: | ||
षड्विरेकाश्रितीयोक्तैरौषधैः स्तन्यशोधनैः | | षड्विरेकाश्रितीयोक्तैरौषधैः स्तन्यशोधनैः | | ||
रूक्षक्षीरा | रूक्षक्षीरा पिबेत् क्षीरं तैर्वा सिद्धं घृतं पिबेत् ||२६९|| | ||
ṣaḍvirēkāśritīyōktairauṣadhaiḥ stanyaśōdhanaiḥ| | ṣaḍvirēkāśritīyōktairauṣadhaiḥ stanyaśōdhanaiḥ| | ||
rūkṣakṣīrā | rūkṣakṣīrā pibēt kṣīraṁ tairvā siddhaṁ ghr̥taṁ pibēt||269|| | ||
ShaDvirekAshritIyoktairauShadhaiH stanyashodhanaiH | | ShaDvirekAshritIyoktairauShadhaiH stanyashodhanaiH | | ||
rUkShakShIrA | rUkShakShIrA pibet kShIraM tairvA siddhaM ghRutaM pibet ||269|| | ||
The woman having ununctuous milk should be given the milk or ''ghrita'' processed with ten ''stanya shodhana'' drugs, which are mentioned in the fourth chapter of [[Sutra Sthana]] named ''shadvirekashritiya''.[269] | The woman having ununctuous milk should be given the milk or ''ghrita'' processed with ten ''stanya shodhana'' drugs, which are mentioned in the fourth chapter of [[Sutra Sthana]] named ''shadvirekashritiya''.[269] | ||
| Line 3,343: | Line 3,343: | ||
द्राक्षामधुककल्केन स्तनौ चास्याः प्रलेपयेत् | | द्राक्षामधुककल्केन स्तनौ चास्याः प्रलेपयेत् | | ||
प्रक्षाल्य वारिणा चैव निर्दुह्यात्तौ | प्रक्षाल्य वारिणा चैव निर्दुह्यात्तौ पुनः पुनः ||२७२|| | ||
drākṣāmadhukakalkēna stanau cāsyāḥ pralēpayēt| | drākṣāmadhukakalkēna stanau cāsyāḥ pralēpayēt| | ||
prakṣālya vāriṇā caiva nirduhyāttau | prakṣālya vāriṇā caiva nirduhyāttau punaḥ punaḥ||272|| | ||
drAkShAmadhukakalkena stanau cAsyAH pralepayet | | drAkShAmadhukakalkena stanau cAsyAH pralepayet | | ||
prakShAlya vAriNA caiva nirduhyAttau | prakShAlya vAriNA caiva nirduhyAttau punaH punaH ||272|| | ||
The paste of ''madhuka'' should be applied on the breasts of the ''dhatri'' and after drying it is washed with warm water and milk should be expressed repeatedly.[272] | The paste of ''madhuka'' should be applied on the breasts of the ''dhatri'' and after drying it is washed with warm water and milk should be expressed repeatedly.[272] | ||
| Line 3,376: | Line 3,376: | ||
सारिवोशीरमञ्जिष्ठाश्लेष्मातककुचन्दनैः | | सारिवोशीरमञ्जिष्ठाश्लेष्मातककुचन्दनैः | | ||
पत्राम्बुचन्दनोशीरैः | पत्राम्बुचन्दनोशीरैः स्तनौ चास्याः प्रलेपयेत् ||२७५|| | ||
sārivōśīramañjiṣṭhāślēṣmātakakucandanaiḥ| | sārivōśīramañjiṣṭhāślēṣmātakakucandanaiḥ| | ||
patrāmbucandanōśīraiḥ | patrāmbucandanōśīraiḥ stanau cāsyāḥ pralēpayēt||275|| | ||
sArivoshIrama~jjiShThAshleShmAtakakucandanaiH | | sArivoshIrama~jjiShThAshleShmAtakakucandanaiH | | ||
patrAmbucandanoshIraiH | patrAmbucandanoshIraiH stanau cAsyAH pralepayet ||275|| | ||
The paste of ''sariva, ushira, manjishtha,'' bark of ''shlesmantaka, rakta chandana'' or the paste of ''tejapatra, sugandha bala'' or ''rakta chandana, ushira'' should be applied on the breasts ( when it is dried, the breast should be washed with water and milk to be expressed to remove foul smell from breast milk.) [275] | The paste of ''sariva, ushira, manjishtha,'' bark of ''shlesmantaka, rakta chandana'' or the paste of ''tejapatra, sugandha bala'' or ''rakta chandana, ushira'' should be applied on the breasts ( when it is dried, the breast should be washed with water and milk to be expressed to remove foul smell from breast milk.) [275] | ||
स्निग्धक्षीरा | स्निग्धक्षीरा दारुमुस्तपाठाः पिष्ट्वा सुखाम्बुना | | ||
पीत्वा ससैन्धवाः क्षिप्रं क्षीरशुद्धिमवाप्नुयात् ||२७६|| | पीत्वा ससैन्धवाः क्षिप्रं क्षीरशुद्धिमवाप्नुयात् ||२७६|| | ||
snigdhakṣīrā | snigdhakṣīrā dārumustapāṭhāḥ piṣṭvā sukhāmbunā| | ||
pītvā sasaindhavāḥ kṣipraṁ kṣīraśuddhimavāpnuyāt||276|| | pītvā sasaindhavāḥ kṣipraṁ kṣīraśuddhimavāpnuyāt||276|| | ||
snigdhakShIrA | snigdhakShIrA dArumustapAThAH piShTvA sukhAmbunA | | ||
pItvA sasaindhavAH kShipraM kShIrashuddhimavApnuyAt ||276|| | pItvA sasaindhavAH kShipraM kShIrashuddhimavApnuyAt ||276|| | ||