Dwivraniya Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 993: | Line 993: | ||
शुष्का महारुजः स्तब्धा ये व्रणा मारुतोत्तराः | | शुष्का महारुजः स्तब्धा ये व्रणा मारुतोत्तराः | | ||
स्वेद्याः सङ्करकल्पेन ते स्युः कृशरपायसैः ||७२|| | स्वेद्याः सङ्करकल्पेन ते स्युः कृशरपायसैः ||७२|| | ||
ग्राम्यबैलाम्बुजानूपैर्वैशवारैश्च संस्कृतैः | | ग्राम्यबैलाम्बुजानूपैर्वैशवारैश्च संस्कृतैः | | ||
उत्कारिकाभिश्चोष्णाभिः सुखी स्याद्व्रणितस्तथा ||७३|| | उत्कारिकाभिश्चोष्णाभिः सुखी स्याद्व्रणितस्तथा ||७३|| | ||
सदाहा वेदनावन्तो ये व्रणा मारुतोत्तराः | | सदाहा वेदनावन्तो ये व्रणा मारुतोत्तराः | | ||
तेषामुमां तिलांश्चैव भृष्टान् पयसि निर्वृतान् ||७४|| | तेषामुमां तिलांश्चैव भृष्टान् पयसि निर्वृतान् ||७४|| | ||
तेनैव पयसा पिष्ट्वा कुर्यादालेपनं भिषक् | | तेनैव पयसा पिष्ट्वा कुर्यादालेपनं भिषक् | | ||
बला गुडूची मधुकं पृश्निपर्णी शतावरी ||७५|| | बला गुडूची मधुकं पृश्निपर्णी शतावरी ||७५|| | ||
जीवन्ती शर्करा क्षीरं तैलं मत्स्यवसा घृतम् | | जीवन्ती शर्करा क्षीरं तैलं मत्स्यवसा घृतम् | | ||
संसिद्धा समधूच्छिष्टा शूलघ्नी स्नेहशर्करा ||७६|| | संसिद्धा समधूच्छिष्टा शूलघ्नी स्नेहशर्करा ||७६|| | ||
द्विपञ्चमूलक्वथितेनाम्भसा पयसाऽथवा [१] | | द्विपञ्चमूलक्वथितेनाम्भसा पयसाऽथवा [१] | | ||
सर्पिषा वा सतैलेन कोष्णेन परिषेचयेत् ||७७|| | सर्पिषा वा सतैलेन कोष्णेन परिषेचयेत् ||७७|| | ||
यवचूर्णं समधुकं सतिलं सह सर्पिषा | | यवचूर्णं समधुकं सतिलं सह सर्पिषा | | ||
दद्यादालेपनं कोष्णं दाहशूलोपशान्तये ||७८|| | दद्यादालेपनं कोष्णं दाहशूलोपशान्तये ||७८|| | ||
उपनाहश्च कर्तव्यः सतिलो मुद्गपायसः | | उपनाहश्च कर्तव्यः सतिलो मुद्गपायसः | | ||
रुग्दाहयोः प्रशमनो व्रणेष्वेष विधिर्हितः ||७९|| | रुग्दाहयोः प्रशमनो व्रणेष्वेष विधिर्हितः ||७९|| | ||
śuṣkā mahārujaḥ stabdhā yē vraṇā mārutōttarāḥ| | śuṣkā mahārujaḥ stabdhā yē vraṇā mārutōttarāḥ| | ||
svēdyāḥ saṅkarakalpēna tē syuḥ kr̥śarapāyasaiḥ||72|| | svēdyāḥ saṅkarakalpēna tē syuḥ kr̥śarapāyasaiḥ||72|| | ||
grāmyabailāmbujānūpairvaiśavāraiśca saṁskr̥taiḥ| | grāmyabailāmbujānūpairvaiśavāraiśca saṁskr̥taiḥ| | ||
utkārikābhiścōṣṇābhiḥ sukhī syādvraṇitastathā||73|| | utkārikābhiścōṣṇābhiḥ sukhī syādvraṇitastathā||73|| | ||
sadāhā vēdanāvantō yē vraṇā mārutōttarāḥ| | sadāhā vēdanāvantō yē vraṇā mārutōttarāḥ| | ||
tēṣāmumāṁ tilāṁścaiva bhr̥ṣṭān payasi nirvr̥tān||74|| | tēṣāmumāṁ tilāṁścaiva bhr̥ṣṭān payasi nirvr̥tān||74|| | ||
tēnaiva payasā piṣṭvā kuryādālēpanaṁ bhiṣak| | tēnaiva payasā piṣṭvā kuryādālēpanaṁ bhiṣak| | ||
balā guḍūcī madhukaṁ pr̥śniparṇī śatāvarī||75|| | balā guḍūcī madhukaṁ pr̥śniparṇī śatāvarī||75|| | ||
jīvantī śarkarā kṣīraṁ tailaṁ matsyavasā ghr̥tam| | jīvantī śarkarā kṣīraṁ tailaṁ matsyavasā ghr̥tam| | ||
saṁsiddhā samadhūcchiṣṭā śūlaghnī snēhaśarkarā||76|| | saṁsiddhā samadhūcchiṣṭā śūlaghnī snēhaśarkarā||76|| | ||
dvipañcamūlakvathitēnāmbhasā payasā'thavā [1] | | dvipañcamūlakvathitēnāmbhasā payasā'thavā [1] | | ||
sarpiṣā vā satailēna kōṣṇēna pariṣēcayēt||77|| | sarpiṣā vā satailēna kōṣṇēna pariṣēcayēt||77|| | ||
yavacūrṇaṁ samadhukaṁ satilaṁ saha sarpiṣā| | yavacūrṇaṁ samadhukaṁ satilaṁ saha sarpiṣā| | ||
dadyādālēpanaṁ kōṣṇaṁ dāhaśūlōpaśāntayē||78|| | dadyādālēpanaṁ kōṣṇaṁ dāhaśūlōpaśāntayē||78|| | ||
upanāhaśca kartavyaḥ satilō mudgapāyasaḥ| | upanāhaśca kartavyaḥ satilō mudgapāyasaḥ| | ||
rugdāhayōḥ praśamanō vraṇēṣvēṣa vidhirhitaḥ||79|| | rugdāhayōḥ praśamanō vraṇēṣvēṣa vidhirhitaḥ||79|| | ||
shuShkA mahArujaH stabdhA ye vraNA mArutottarAH | | shuShkA mahArujaH stabdhA ye vraNA mArutottarAH | | ||
svedyAH sa~gkarakalpena te syuH kRusharapAyasaiH ||72|| | svedyAH sa~gkarakalpena te syuH kRusharapAyasaiH ||72|| | ||
grAmyabailAmbujAnUpairvaishavAraishca saMskRutaiH | | grAmyabailAmbujAnUpairvaishavAraishca saMskRutaiH | | ||
utkArikAbhishcoShNAbhiH sukhI syAdvraNitastathA ||73|| | utkArikAbhishcoShNAbhiH sukhI syAdvraNitastathA ||73|| | ||
sadAhA vedanAvanto ye vraNA mArutottarAH | | sadAhA vedanAvanto ye vraNA mArutottarAH | | ||
teShAmumAM tilAMshcaiva bhRuShTAn payasi nirvRutAn ||74|| | teShAmumAM tilAMshcaiva bhRuShTAn payasi nirvRutAn ||74|| | ||
| Line 1,056: | Line 1,075: | ||
dvipa~jcamUlakvathitenAmbhasA payasA~athavA [1] | | dvipa~jcamUlakvathitenAmbhasA payasA~athavA [1] | | ||
sarpiShA vA satailena koShNena pariShecayet ||77|| | sarpiShA vA satailena koShNena pariShecayet ||77|| | ||
yavacUrNaM samadhukaM satilaM saha sarpiShA | | yavacUrNaM samadhukaM satilaM saha sarpiShA | | ||
dadyAdAlepanaM koShNaM dAhashUlopashAntaye ||78|| | dadyAdAlepanaM koShNaM dAhashUlopashAntaye ||78|| | ||
upanAhashca kartavyaH satilo mudgapAyasaH | | upanAhashca kartavyaH satilo mudgapAyasaH | | ||
rugdAhayoH prashamano vraNeShveSha vidhirhitaH ||79|| | rugdAhayoH prashamano vraNeShveSha vidhirhitaH ||79|| | ||