Bastisutriyam Siddhi: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 471: | Line 471: | ||
''Yusha, kshira'' and ''mamsa rasa'' should be given as per the disease (''kapha, pitta'' and ''vata'' respectively). [34-341/2] | ''Yusha, kshira'' and ''mamsa rasa'' should be given as per the disease (''kapha, pitta'' and ''vata'' respectively). [34-341/2] | ||
==== Various basti formulations ==== | ==== Various ''basti'' formulations ==== | ||
द्विपञ्चमूलस्य रसोऽम्लयुक्तः सच्छागमांसस्य सपूर्वपेष्यः||३५|| | द्विपञ्चमूलस्य रसोऽम्लयुक्तः सच्छागमांसस्य सपूर्वपेष्यः||३५|| | ||
त्रिस्नेहयुक्तः प्रवरो निरूहः सर्वानिलव्याधिहरः प्रदिष्टः| | त्रिस्नेहयुक्तः प्रवरो निरूहः सर्वानिलव्याधिहरः प्रदिष्टः| | ||
dvipañcamūlasya rasō'mlayuktaḥ sacchāgamāṁsasya sapūrvapēṣyaḥ||35|| | dvipañcamūlasya rasō'mlayuktaḥ sacchāgamāṁsasya sapūrvapēṣyaḥ||35|| | ||
trisnēhayuktaḥ pravarō nirūhaḥ sarvānilavyādhiharaḥ pradiṣṭaḥ| | trisnēhayuktaḥ pravarō nirūhaḥ sarvānilavyādhiharaḥ pradiṣṭaḥ| | ||
dvipa~jcamUlasya raso~amlayuktaH sacchAgamAMsasya sapUrvapeShyaH||35|| | dvipa~jcamUlasya raso~amlayuktaH sacchAgamAMsasya sapUrvapeShyaH||35|| | ||
trisnehayuktaH pravaro nirUhaH sarvAnilavyAdhiharaH pradiShTaH| | trisnehayuktaH pravaro nirUhaH sarvAnilavyAdhiharaH pradiShTaH| | ||
| Line 489: | Line 493: | ||
Kvātha dravya-laghupancamūla, bruhatpancamūla | Kvātha dravya-laghupancamūla, bruhatpancamūla | ||
Āvāpa dravya-amla rasa, ajamāmsa | Āvāpa dravya-amla rasa, ajamāmsa | ||
Guņa- Sarva vātavyādhihara | Guņa- Sarva vātavyādhihara [35-351/2] | ||
स्थिरादिवर्गस्य बलापटोलत्रायन्तिकैरण्डयवैर्युतस्य||३६|| | स्थिरादिवर्गस्य बलापटोलत्रायन्तिकैरण्डयवैर्युतस्य||३६|| | ||
प्रस्थो रसाच्छागरसार्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमस्तु यावत्| | प्रस्थो रसाच्छागरसार्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमस्तु यावत्| | ||
प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च||३७|| | प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च||३७|| | ||
स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चापि ददाति बस्तिः | | स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चापि ददाति बस्तिः | | ||
sthirādivargasya balāpaṭōlatrāyantikairaṇḍayavairyutasya||36|| | sthirādivargasya balāpaṭōlatrāyantikairaṇḍayavairyutasya||36|| | ||
prasthō rasācchāgarasārdhayuktaḥ sādhyaḥ punaḥ prasthasamastu yāvat| | prasthō rasācchāgarasārdhayuktaḥ sādhyaḥ punaḥ prasthasamastu yāvat| | ||
priyaṅgukr̥ṣṇāghanakalkayuktaḥ satailasarpirmadhusaindhavaśca||37|| | priyaṅgukr̥ṣṇāghanakalkayuktaḥ satailasarpirmadhusaindhavaśca||37|| | ||
syāddīpanō māṁsabalapradaśca cakṣurbalaṁ cāpi dadāti bastiḥ | | syāddīpanō māṁsabalapradaśca cakṣurbalaṁ cāpi dadāti bastiḥ | | ||
sthirAdivargasya balApaTolatrAyantikairaNDayavairyutasya||36|| | sthirAdivargasya balApaTolatrAyantikairaNDayavairyutasya||36|| | ||
prastho rasAcchAgarasArdhayuktaH sAdhyaH punaH prasthasamastu yAvat| | prastho rasAcchAgarasArdhayuktaH sAdhyaH punaH prasthasamastu yAvat| | ||
priya~ggukRuShNAghanakalkayuktaH satailasarpirmadhusaindhavashca||37|| | priya~ggukRuShNAghanakalkayuktaH satailasarpirmadhusaindhavashca||37|| | ||
syAddIpano mAMsabalapradashca cakShurbalaM cApi dadAti bastiH | | syAddIpano mAMsabalapradashca cakShurbalaM cApi dadAti bastiH | | ||
| Line 514: | Line 529: | ||
एरण्डमूलं त्रिपलं पलाशा ह्रस्वानि मूलानि च यानि पञ्च||३८|| | एरण्डमूलं त्रिपलं पलाशा ह्रस्वानि मूलानि च यानि पञ्च||३८|| | ||
रास्नाश्वगन्धातिबलागुडूची पुनर्नवारग्वधदेवदारु| | रास्नाश्वगन्धातिबलागुडूची पुनर्नवारग्वधदेवदारु| | ||
भागाः पलांशा मदनाष्टयुक्ता जलद्विकंसे क्वथितेऽष्टशेषे||३९|| | भागाः पलांशा मदनाष्टयुक्ता जलद्विकंसे क्वथितेऽष्टशेषे||३९|| | ||
पेष्याः शताह्वा हपुषा प्रियङ्गुः सपिप्पलीकं मधुकं बला | |||
पेष्याः शताह्वा हपुषा प्रियङ्गुः सपिप्पलीकं मधुकं बला च| | |||
रसाञ्जनं वत्सकबीजमुस्तं भागाक्षमात्रं लवणांशयुक्तम्||४०|| | रसाञ्जनं वत्सकबीजमुस्तं भागाक्षमात्रं लवणांशयुक्तम्||४०|| | ||
समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्नृणां दीपनलेखनीयः| | समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्नृणां दीपनलेखनीयः| | ||
जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठशूलं कफावृतिं मारुतनिग्रहं च||४१|| | जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठशूलं कफावृतिं मारुतनिग्रहं च||४१|| | ||
विण्मूत्रवातग्रहणं सशूलमाध्मानतामश्मरिशर्करे च| | विण्मूत्रवातग्रहणं सशूलमाध्मानतामश्मरिशर्करे च| | ||
आनाहमर्शोग्रहणीप्रदोषानेरण्डबस्तिः शमयेत् प्रयुक्तः||४२|| | आनाहमर्शोग्रहणीप्रदोषानेरण्डबस्तिः शमयेत् प्रयुक्तः||४२|| | ||
चतुष्पले तैलघृतस्य भृष्टाच्छागाच्छतार्धो दधिदाडिमाम्लः| | चतुष्पले तैलघृतस्य भृष्टाच्छागाच्छतार्धो दधिदाडिमाम्लः| | ||
रसः सपेष्यो बलमांसवर्णरेतोग्निदश्चान्ध्यशिरोर्तिशस्तः ||४३|| | रसः सपेष्यो बलमांसवर्णरेतोग्निदश्चान्ध्यशिरोर्तिशस्तः ||४३|| | ||
जलद्विकंसेऽष्टपलं पलाशात् पक्त्वा रसोऽर्धाढकमात्रशेषः| | जलद्विकंसेऽष्टपलं पलाशात् पक्त्वा रसोऽर्धाढकमात्रशेषः| | ||
कल्कैर्वचामागधिकापलाभ्यां युक्तः शताह्वाद्विपलेन चापि||४४|| | कल्कैर्वचामागधिकापलाभ्यां युक्तः शताह्वाद्विपलेन चापि||४४|| | ||
ससैन्धवः क्षौद्रयुतः सतैलो देयो निरूहो बलवर्णकारी| | ससैन्धवः क्षौद्रयुतः सतैलो देयो निरूहो बलवर्णकारी| | ||
आनाहपार्श्वामययोनिदोषान् गुल्मानुदावर्तरुजं च हन्यात्||४५|| | आनाहपार्श्वामययोनिदोषान् गुल्मानुदावर्तरुजं च हन्यात्||४५|| | ||
ēraṇḍamūlaṁ tripalaṁ palāśā hrasvāni mūlāni ca yāni pañca||38|| | ēraṇḍamūlaṁ tripalaṁ palāśā hrasvāni mūlāni ca yāni pañca||38|| | ||
rāsnāśvagandhātibalāguḍūcī punarnavāragvadhadēvadāru| | rāsnāśvagandhātibalāguḍūcī punarnavāragvadhadēvadāru| | ||
bhāgāḥ palāṁśā madanāṣṭayuktā jaladvikaṁsē kvathitē'ṣṭaśēṣē||39|| | bhāgāḥ palāṁśā madanāṣṭayuktā jaladvikaṁsē kvathitē'ṣṭaśēṣē||39|| | ||
pēṣyāḥ śatāhvā hapuṣā priyaṅguḥ sapippalīkaṁ madhukaṁ balā ca| | pēṣyāḥ śatāhvā hapuṣā priyaṅguḥ sapippalīkaṁ madhukaṁ balā ca| | ||
rasāñjanaṁ vatsakabījamustaṁ bhāgākṣamātraṁ lavaṇāṁśayuktam||40|| | rasāñjanaṁ vatsakabījamustaṁ bhāgākṣamātraṁ lavaṇāṁśayuktam||40|| | ||
samākṣikastailayutaḥ samūtrō bastirnr̥ṇāṁ dīpanalēkhanīyaḥ| | samākṣikastailayutaḥ samūtrō bastirnr̥ṇāṁ dīpanalēkhanīyaḥ| | ||
jaṅghōrupādatrikapr̥ṣṭhaśūlaṁ kaphāvr̥tiṁ mārutanigrahaṁ ca||41|| | jaṅghōrupādatrikapr̥ṣṭhaśūlaṁ kaphāvr̥tiṁ mārutanigrahaṁ ca||41|| | ||
viṇmūtravātagrahaṇaṁ saśūlamādhmānatāmaśmariśarkarē ca| | viṇmūtravātagrahaṇaṁ saśūlamādhmānatāmaśmariśarkarē ca| | ||
ānāhamarśōgrahaṇīpradōṣānēraṇḍabastiḥ śamayēt prayuktaḥ||42|| | ānāhamarśōgrahaṇīpradōṣānēraṇḍabastiḥ śamayēt prayuktaḥ||42|| | ||
catuṣpalē tailaghr̥tasya bhr̥ṣṭācchāgācchatārdhō dadhidāḍimāmlaḥ| | catuṣpalē tailaghr̥tasya bhr̥ṣṭācchāgācchatārdhō dadhidāḍimāmlaḥ| | ||
rasaḥ sapēṣyō balamāṁsavarṇarētōgnidaścāndhyaśirōrtiśastaḥ ||43|| | rasaḥ sapēṣyō balamāṁsavarṇarētōgnidaścāndhyaśirōrtiśastaḥ ||43|| | ||
jaladvikaṁsē'ṣṭapalaṁ palāśāt paktvā rasō'rdhāḍhakamātraśēṣaḥ| | jaladvikaṁsē'ṣṭapalaṁ palāśāt paktvā rasō'rdhāḍhakamātraśēṣaḥ| | ||
kalkairvacāmāgadhikāpalābhyāṁ yuktaḥ śatāhvādvipalēna cāpi||44|| | kalkairvacāmāgadhikāpalābhyāṁ yuktaḥ śatāhvādvipalēna cāpi||44|| | ||
sasaindhavaḥ kṣaudrayutaḥ satailō dēyō nirūhō balavarṇakārī| | sasaindhavaḥ kṣaudrayutaḥ satailō dēyō nirūhō balavarṇakārī| | ||
ānāhapārśvāmayayōnidōṣān gulmānudāvartarujaṁ ca hanyāt||45|| | ānāhapārśvāmayayōnidōṣān gulmānudāvartarujaṁ ca hanyāt||45|| | ||
eraNDamUlaM tripalaM palAshA hrasvAni mUlAni ca yAni pa~jca||38|| | eraNDamUlaM tripalaM palAshA hrasvAni mUlAni ca yAni pa~jca||38|| | ||
rAsnAshvagandhAtibalAguDUcI punarnavAragvadhadevadAru| | rAsnAshvagandhAtibalAguDUcI punarnavAragvadhadevadAru| | ||
bhAgAH palAMshA madanAShTayuktA jaladvikaMse kvathite~aShTasheShe||39|| | bhAgAH palAMshA madanAShTayuktA jaladvikaMse kvathite~aShTasheShe||39|| | ||
peShyAH shatAhvA hapuShA priya~gguH sapippalIkaM madhukaM balA ca| | peShyAH shatAhvA hapuShA priya~gguH sapippalIkaM madhukaM balA ca| | ||
rasA~jjanaM vatsakabIjamustaM bhAgAkShamAtraM lavaNAMshayuktam||40|| | rasA~jjanaM vatsakabIjamustaM bhAgAkShamAtraM lavaNAMshayuktam||40|| | ||
samAkShikastailayutaH samUtro bastirnRuNAM dIpanalekhanIyaH| | samAkShikastailayutaH samUtro bastirnRuNAM dIpanalekhanIyaH| | ||
ja~gghorupAdatrikapRuShThashUlaM kaphAvRutiM mArutanigrahaM ca||41|| | ja~gghorupAdatrikapRuShThashUlaM kaphAvRutiM mArutanigrahaM ca||41|| | ||
viNmUtravAtagrahaNaM sashUlamAdhmAnatAmashmarisharkare ca| | viNmUtravAtagrahaNaM sashUlamAdhmAnatAmashmarisharkare ca| | ||
AnAhamarshograhaNIpradoShAneraNDabastiH shamayet prayuktaH||42|| | AnAhamarshograhaNIpradoShAneraNDabastiH shamayet prayuktaH||42|| | ||
catuShpale tailaghRutasya bhRuShTAcchAgAcchatArdho dadhidADimAmlaH| | catuShpale tailaghRutasya bhRuShTAcchAgAcchatArdho dadhidADimAmlaH| | ||
rasaH sapeShyo balamAMsavarNaretognidashcAndhyashirortishastaH ||43|| | rasaH sapeShyo balamAMsavarNaretognidashcAndhyashirortishastaH ||43|| | ||
jaladvikaMse~aShTapalaM palAshAt paktvA raso~ardhADhakamAtrasheShaH| | jaladvikaMse~aShTapalaM palAshAt paktvA raso~ardhADhakamAtrasheShaH| | ||
kalkairvacAmAgadhikApalAbhyAM yuktaH shatAhvAdvipalena cApi||44|| | kalkairvacAmAgadhikApalAbhyAM yuktaH shatAhvAdvipalena cApi||44|| | ||
sasaindhavaH kShaudrayutaH satailo deyo nirUho balavarNakArI| | sasaindhavaH kShaudrayutaH satailo deyo nirUho balavarNakArI| | ||
AnAhapArshvAmayayonidoShAn gulmAnudAvartarujaM ca hanyAt||45|| | AnAhapArshvAmayayonidoShAn gulmAnudAvartarujaM ca hanyAt||45|| | ||
Dravya Dose | Dravya Dose | ||
Madhu 1.5 Prasruta | Madhu 1.5 Prasruta | ||
| Line 566: | Line 625: | ||
Kvatha dravya-erandamūla-3 pala, palasha, laghupanchamula, rasna, ashvagandha, atibala, guduchi, punarnava, aragvadha, devadaru (1 Pala each), madanaphala-8, jala-2 adhaka; reduced to 1/8th 4 Prasruta | Kvatha dravya-erandamūla-3 pala, palasha, laghupanchamula, rasna, ashvagandha, atibala, guduchi, punarnava, aragvadha, devadaru (1 Pala each), madanaphala-8, jala-2 adhaka; reduced to 1/8th 4 Prasruta | ||
Avapa- gomutra 2 Prasruta | Avapa- gomutra 2 Prasruta | ||
Guna- | Guna- ''Dipana, lekhana,'' relieves the ''shula'' of ''uru, jangha, pada, prushtha'' and ''trik''. It pacifies the ''kaphavrita vata, vid-mutra-vata graha, adhmana, anaha, ashmari, sharkara, arsha, & grahanii dosha''. [38-45] | ||
यष्ट्याह्वयस्याष्टपलेन सिद्धं पयः शताह्वाफलपिप्पलीभिः| | यष्ट्याह्वयस्याष्टपलेन सिद्धं पयः शताह्वाफलपिप्पलीभिः| | ||