Atisara Chikitsa: Difference between revisions

Line 1,443: Line 1,443:
*Intake of ''pippali'' along with honey, or butter-milk added with the powder of ''chitraka'' or the powder of the tender fruits of ''bilva'' cures diseases of digestive system [102-112½].
*Intake of ''pippali'' along with honey, or butter-milk added with the powder of ''chitraka'' or the powder of the tender fruits of ''bilva'' cures diseases of digestive system [102-112½].


==== Management of complications of atisara ====
==== Management of complications of ''atisara'' ====


कणांमधुयुतांपीत्वातक्रंपीत्वासचित्रकम् ||११३||  
कणांमधुयुतांपीत्वातक्रंपीत्वासचित्रकम् ||११३||  
जग्ध्वावाबालबिल्वानिमुच्यतेजठरामयात् |  
जग्ध्वावाबालबिल्वानिमुच्यतेजठरामयात् |  
बालबिल्वंगुडंतैलंपिप्पलींविश्वभेषजम् |  
बालबिल्वंगुडंतैलंपिप्पलींविश्वभेषजम् |  
लिह्याद्वातेप्रतिहतेसशूलःसप्रवाहिकः ||११४||  
लिह्याद्वातेप्रतिहतेसशूलःसप्रवाहिकः ||११४||  
भोज्यंमूलकषायेणवातघ्नैश्चोपसेवनैः |  
भोज्यंमूलकषायेणवातघ्नैश्चोपसेवनैः |  
वातातिसारविहितैर्यूषैर्मांसरसैःखडैः ||११५||  
वातातिसारविहितैर्यूषैर्मांसरसैःखडैः ||११५||  
पूर्वोक्तमम्लसर्पिर्वाषट्पलंवायथाबलम् |  
पूर्वोक्तमम्लसर्पिर्वाषट्पलंवायथाबलम् |  
पुराणंवाघृतंदद्याद्यवागूमण्डमिश्रितम् ||११६||
पुराणंवाघृतंदद्याद्यवागूमण्डमिश्रितम् ||११६||
kaṇāṁ madhuyutāṁ pītvā takraṁ pītvā sacitrakam||113||  
kaṇāṁ madhuyutāṁ pītvā takraṁ pītvā sacitrakam||113||  
jagdhvā vā bālabilvāni mucyatē jaṭharāmayāt|  
jagdhvā vā bālabilvāni mucyatē jaṭharāmayāt|  
bālabilvaṁ guḍaṁ tailaṁ pippalīṁ viśvabhēṣajam|  
bālabilvaṁ guḍaṁ tailaṁ pippalīṁ viśvabhēṣajam|  
lihyādvātē pratihatē saśūlaḥ sapravāhikaḥ||114||  
lihyādvātē pratihatē saśūlaḥ sapravāhikaḥ||114||  
bhōjyaṁ mūlakaṣāyēṇa vātaghnaiścōpasēvanaiḥ|  
bhōjyaṁ mūlakaṣāyēṇa vātaghnaiścōpasēvanaiḥ|  
vātātisāravihitairyūṣairmāṁsarasaiḥ khaḍaiḥ||115||  
vātātisāravihitairyūṣairmāṁsarasaiḥ khaḍaiḥ||115||  
pūrvōktamamlasarpirvā ṣaṭpalaṁ vā yathābalam|  
pūrvōktamamlasarpirvā ṣaṭpalaṁ vā yathābalam|  
purāṇaṁ vā ghr̥taṁ dadyādyavāgūmaṇḍamiśritam||116||  
purāṇaṁ vā ghr̥taṁ dadyādyavāgūmaṇḍamiśritam||116||  
kaNAM madhuyutAM pItvA takraM pItvA sacitrakam||113||  
kaNAM madhuyutAM pItvA takraM pItvA sacitrakam||113||  
jagdhvA vA bAlabilvAni mucyate jaTharAmayAt|  
jagdhvA vA bAlabilvAni mucyate jaTharAmayAt|  
bAlabilvaM guDaM tailaM pippalIM vishvabheShajam|  
bAlabilvaM guDaM tailaM pippalIM vishvabheShajam|  
lihyAdvAte pratihate sashUlaH sapravAhikaH||114||  
lihyAdvAte pratihate sashUlaH sapravAhikaH||114||  
bhojyaM mUlakaShAyeNa vAtaghnaishcopasevanaiH|  
bhojyaM mUlakaShAyeNa vAtaghnaishcopasevanaiH|  
vAtAtisAravihitairyUShairmAMsarasaiH khaDaiH||115||  
vAtAtisAravihitairyUShairmAMsarasaiH khaDaiH||115||  
pUrvoktamamlasarpirvA ShaTpalaM vA yathAbalam|  
pUrvoktamamlasarpirvA ShaTpalaM vA yathAbalam|  
purANaM vA ghRutaM dadyAdyavAgUmaNDamishritam||116||  
purANaM vA ghRutaM dadyAdyavAgUmaNDamishritam||116||  
• If the movement of vata (flatus) is obstructed resulting in colic pain and dysentery, then the patient should be given tender fruits of bilva, jaggery, oil, pippali and shunthi.
 
• Diet prepared with vata alleviating ingredients along with the vegetable soup, meat soup and khada (a type of sour drink) described under vataj atisara should be given.  
*If the movement of ''vata'' (flatus) is obstructed resulting in colic pain and dysentery, then the patient should be given tender fruits of ''bilva'', jaggery, oil, ''pippali'' and ''shunthi''.
• Sour medicated ghee like changeri ghrita or shatpala ghrita (C.S. Chi. 5: 147-148 or (ten years) old ghee mixed with yavagu (thick gruel) and manda (thin gruel) should be given [113-116].
*Diet prepared with ''vata'' alleviating ingredients along with the vegetable soup, meat soup and ''khada'' (a type of sour drink) described under ''vataja atisara'' should be given.  
*Sour medicated ghee like ''changeri ghrita'' or ''shatpala ghrita'' (C.S. Chi. 5: 147-148 or (ten years) old ghee mixed with ''yavagu'' (thick gruel) and ''manda'' (thin gruel) should be given [113-116].


==== Picchā-basti and anuvāsana-basti ====
==== Picchā-basti and anuvāsana-basti ====