Pannarupiya: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 210: | Line 210: | ||
कामलाऽक्ष्णोर्मुखं पूर्णं शङ्खयोर्मुक्तमांसता| | कामलाऽक्ष्णोर्मुखं पूर्णं शङ्खयोर्मुक्तमांसता| | ||
सन्त्रासश्चोष्णगात्रत्वं यस्य तं परिवर्जयेत्||१८|| | सन्त्रासश्चोष्णगात्रत्वं यस्य तं परिवर्जयेत्||१८|| | ||
उत्थाप्यमानः शयनात् प्रमोहं याति यो नरः| | उत्थाप्यमानः शयनात् प्रमोहं याति यो नरः| | ||
मुहुर्मुहुर्न सप्ताहं स जीवति विकत्थनः | मुहुर्मुहुर्न सप्ताहं स जीवति विकत्थनः ||१९|| | ||
संसृष्टा व्याधयो यस्य प्रतिलोमानुलोमगाः| | संसृष्टा व्याधयो यस्य प्रतिलोमानुलोमगाः| | ||
व्यापन्ना ग्रहणी प्रायः सोऽर्धमासं न जीवति||२०|| | व्यापन्ना ग्रहणी प्रायः सोऽर्धमासं न जीवति||२०|| | ||
| Line 217: | Line 219: | ||
kāmalā'kṣṇōrmukhaṁ pūrṇaṁ śaṅkhayōrmuktamāṁsatā| | kāmalā'kṣṇōrmukhaṁ pūrṇaṁ śaṅkhayōrmuktamāṁsatā| | ||
santrāsaścōṣṇagātratvaṁ yasya taṁ parivarjayēt||18|| | santrāsaścōṣṇagātratvaṁ yasya taṁ parivarjayēt||18|| | ||
utthāpyamānaḥ śayanāt pramōhaṁ yāti yō naraḥ| | utthāpyamānaḥ śayanāt pramōhaṁ yāti yō naraḥ| | ||
muhurmuhurna saptāhaṁ sa jīvati vikatthanaḥ ||19|| | muhurmuhurna saptāhaṁ sa jīvati vikatthanaḥ ||19|| | ||
saṁsr̥ṣṭā vyādhayō yasya pratilōmānulōmagāḥ| | saṁsr̥ṣṭā vyādhayō yasya pratilōmānulōmagāḥ| | ||
vyāpannā grahaṇī prāyaḥ sō'rdhamāsaṁ na jīvati||20|| | vyāpannā grahaṇī prāyaḥ sō'rdhamāsaṁ na jīvati||20|| | ||
kAmalA~akShNormukhaM pUrNaM sha~gkhayormuktamAMsatA| | kAmalA~akShNormukhaM pUrNaM sha~gkhayormuktamAMsatA| | ||
santrAsashcoShNagAtratvaM yasya taM parivarjayet||18|| | santrAsashcoShNagAtratvaM yasya taM parivarjayet||18|| | ||
utthApyamAnaH shayanAt pramohaM yAti yo naraH| | utthApyamAnaH shayanAt pramohaM yAti yo naraH| | ||
muhurmuhurna saptAhaM sa jIvati vikatthanaH ||19|| | muhurmuhurna saptAhaM sa jIvati vikatthanaH ||19|| | ||
saMsRuShTA vyAdhayo yasya pratilomAnulomagAH| | saMsRuShTA vyAdhayo yasya pratilomAnulomagAH| | ||
vyApannA grahaNI prAyaH so~ardhamAsaM na jIvati||20|| | vyApannA grahaNI prAyaH so~ardhamAsaM na jIvati||20|| | ||
Patient who is suffering from Kamala, swelling of face, wasting in temples and terrifying appearance with high fever such patient should be discarded for management. | Patient who is suffering from Kamala, swelling of face, wasting in temples and terrifying appearance with high fever such patient should be discarded for management. | ||
Patient who faints again and again while being lifted from bed cannot survive for a week. | Patient who faints again and again while being lifted from bed cannot survive for a week. | ||
The patient afflicted with multiple doshas having movements in upward, downward both directions along with disordered | The patient afflicted with multiple ''doshas'' having movements in upward, downward both directions along with disordered ''grahani''(Duodenum and Small intestine) cannot survive for longer than for a fortnight.[18-20] | ||
उपरुद्धस्य रोगेण कर्शितस्याल्पमश्नतः| | उपरुद्धस्य रोगेण कर्शितस्याल्पमश्नतः| | ||
बहु मूत्रपुरीषं स्याद्यस्य तं परिवर्जयेत्||२१|| | बहु मूत्रपुरीषं स्याद्यस्य तं परिवर्जयेत्||२१|| | ||
दुर्बलो बहु भुङ्क्ते यः प्राग्भुक्तादन्नमातुरः | | दुर्बलो बहु भुङ्क्ते यः प्राग्भुक्तादन्नमातुरः | | ||
अल्पमूत्रपुरीषश्च यथा प्रेतस्तथैव सः||२२|| | अल्पमूत्रपुरीषश्च यथा प्रेतस्तथैव सः||२२|| | ||
इष्टं च गुणसम्पन्नमन्नमश्नाति यो नरः| | इष्टं च गुणसम्पन्नमन्नमश्नाति यो नरः| | ||
शश्वच्च बलवर्णाभ्यां हीयते न स जीवति||२३|| | शश्वच्च बलवर्णाभ्यां हीयते न स जीवति||२३|| | ||
प्रकूजति प्रश्वसिति शिथिलं चातिसार्यते| | प्रकूजति प्रश्वसिति शिथिलं चातिसार्यते| | ||
बलहीनः पिपासार्तः शुष्कास्यो न स जीवति||२४|| | बलहीनः पिपासार्तः शुष्कास्यो न स जीवति||२४|| | ||
ह्रस्वं च यः प्रश्वसिति व्याविद्धं स्पन्दते च यः| | ह्रस्वं च यः प्रश्वसिति व्याविद्धं स्पन्दते च यः| | ||
मृतमेव तमात्रेयो व्याचचक्षे पुनर्वसुः||२५|| | मृतमेव तमात्रेयो व्याचचक्षे पुनर्वसुः||२५|| | ||
ऊर्ध्वं च यः प्रश्वसिति श्लेष्मणा चाभिभूयते| | ऊर्ध्वं च यः प्रश्वसिति श्लेष्मणा चाभिभूयते| | ||
हीनवर्णबलाहारो यो नरो न स जीवति||२६|| | हीनवर्णबलाहारो यो नरो न स जीवति||२६|| | ||
uparuddhasya rōgēṇa karśitasyālpamaśnataḥ| | uparuddhasya rōgēṇa karśitasyālpamaśnataḥ| | ||
bahu mūtrapurīṣaṁ syādyasya taṁ parivarjayēt||21|| | bahu mūtrapurīṣaṁ syādyasya taṁ parivarjayēt||21|| | ||
durbalō bahu bhuṅktē yaḥ prāgbhuktādannamāturaḥ | | durbalō bahu bhuṅktē yaḥ prāgbhuktādannamāturaḥ | | ||
alpamūtrapurīṣaśca yathā prētastathaiva saḥ||22|| | alpamūtrapurīṣaśca yathā prētastathaiva saḥ||22|| | ||
iṣṭaṁ ca guṇasampannamannamaśnāti yō naraḥ| | iṣṭaṁ ca guṇasampannamannamaśnāti yō naraḥ| | ||
śaśvacca balavarṇābhyāṁ hīyatē na sa jīvati||23|| | śaśvacca balavarṇābhyāṁ hīyatē na sa jīvati||23|| | ||
prakūjati praśvasiti śithilaṁ cātisāryatē| | prakūjati praśvasiti śithilaṁ cātisāryatē| | ||
balahīnaḥ pipāsārtaḥ śuṣkāsyō na sa jīvati||24|| | balahīnaḥ pipāsārtaḥ śuṣkāsyō na sa jīvati||24|| | ||
hrasvaṁ ca yaḥ praśvasiti vyāviddhaṁ spandatē ca yaḥ| | hrasvaṁ ca yaḥ praśvasiti vyāviddhaṁ spandatē ca yaḥ| | ||
mr̥tamēva tamātrēyō vyācacakṣē punarvasuḥ||25|| | mr̥tamēva tamātrēyō vyācacakṣē punarvasuḥ||25|| | ||
ūrdhvaṁ ca yaḥ praśvasiti ślēṣmaṇā cābhibhūyatē| | ūrdhvaṁ ca yaḥ praśvasiti ślēṣmaṇā cābhibhūyatē| | ||
hīnavarṇabalāhārō yō narō na sa jīvati||26|| | hīnavarṇabalāhārō yō narō na sa jīvati||26|| | ||
uparuddhasya rogeNa karshitasyAlpamashnataH| | uparuddhasya rogeNa karshitasyAlpamashnataH| | ||
bahu mUtrapurIShaM syAdyasya taM parivarjayet||21|| | bahu mUtrapurIShaM syAdyasya taM parivarjayet||21|| | ||
durbalo bahu bhu~gkte yaH prAgbhuktAdannamAturaH | | durbalo bahu bhu~gkte yaH prAgbhuktAdannamAturaH | | ||
alpamUtrapurIShashca yathA pretastathaiva saH||22|| | alpamUtrapurIShashca yathA pretastathaiva saH||22|| | ||
iShTaM ca guNasampannamannamashnAti yo naraH| | iShTaM ca guNasampannamannamashnAti yo naraH| | ||
shashvacca balavarNAbhyAM hIyate na sa jIvati||23|| | shashvacca balavarNAbhyAM hIyate na sa jIvati||23|| | ||
prakUjati prashvasiti shithilaM cAtisAryate| | prakUjati prashvasiti shithilaM cAtisAryate| | ||
balahInaH pipAsArtaH shuShkAsyo na sa jIvati||24|| | balahInaH pipAsArtaH shuShkAsyo na sa jIvati||24|| | ||
hrasvaM ca yaH prashvasiti vyAviddhaM spandate ca yaH| | hrasvaM ca yaH prashvasiti vyAviddhaM spandate ca yaH| | ||
mRutameva tamAtreyo vyAcacakShe punarvasuH||25|| | mRutameva tamAtreyo vyAcacakShe punarvasuH||25|| | ||
UrdhvaM ca yaH prashvasiti shleShmaNA cAbhibhUyate| | UrdhvaM ca yaH prashvasiti shleShmaNA cAbhibhUyate| | ||
hInavarNabalAhAro yo naro na sa jIvati||26|| | hInavarNabalAhAro yo naro na sa jIvati||26|| | ||
| Line 273: | Line 298: | ||
Consumption of excess quantity of food by weak patient but passes scanty urine and stool should be considered as ghost or almost dead. | Consumption of excess quantity of food by weak patient but passes scanty urine and stool should be considered as ghost or almost dead. | ||
In spite of taking suitable diet if person constantly loose strength and complexion indicates bad prognosis. | In spite of taking suitable diet if person constantly loose strength and complexion indicates bad prognosis. | ||
If a person who is weak, thirsty and having dryness of mouth, if suffers from groaning, | If a person who is weak, thirsty and having dryness of mouth, if suffers from groaning, dyspnea and diarrhea, then it should not be treated because he will not survive. | ||
If patient is suffering from shallow respiration with irregular twitching in the body is said to be severe fatal condition like almost dead. | If patient is suffering from shallow respiration with irregular twitching in the body is said to be severe fatal condition like almost dead. | ||
Person who is suffering from respiratory distress with abundance of kapha along with diminution of complexion, strength and less intake of food will not survive for longer.[21-26] | Person who is suffering from respiratory distress with abundance of ''kapha'' along with diminution of complexion, strength and less intake of food will not survive for longer.[21-26] | ||
ऊर्ध्वाग्रे नयने यस्य मन्ये चारतकम्पने| | ऊर्ध्वाग्रे नयने यस्य मन्ये चारतकम्पने| | ||
बलहीनः पिपासार्तः शुष्कास्यो न स जीवति||२७|| | बलहीनः पिपासार्तः शुष्कास्यो न स जीवति||२७|| | ||
यस्य गण्डावुपचितौ ज्वरकासौ च दारुणौ| | यस्य गण्डावुपचितौ ज्वरकासौ च दारुणौ| | ||
शूली प्रद्वेष्टि चाप्यन्नं तस्मिन् कर्म न सिध्यति||२८|| | शूली प्रद्वेष्टि चाप्यन्नं तस्मिन् कर्म न सिध्यति||२८|| | ||
व्यावृत्तमूर्धजिह्वास्यो भ्रुवौ यस्य च विच्युते| | व्यावृत्तमूर्धजिह्वास्यो भ्रुवौ यस्य च विच्युते| | ||
कण्टकैश्चाचिता जिह्वा यथा प्रेतस्तथैव सः||२९|| | कण्टकैश्चाचिता जिह्वा यथा प्रेतस्तथैव सः||२९|| | ||
शेफश्चात्यर्थमुत्सिक्तं निःसृतौ वृषणौ भृशम्| | शेफश्चात्यर्थमुत्सिक्तं निःसृतौ वृषणौ भृशम्| | ||
अतश्चैव विपर्यासो विकृत्या प्रेतलक्षणम्||३०|| | अतश्चैव विपर्यासो विकृत्या प्रेतलक्षणम्||३०|| | ||
निचितं यस्य मांसं स्यात्त्वगस्थिष्वेव दृश्यते| | निचितं यस्य मांसं स्यात्त्वगस्थिष्वेव दृश्यते| | ||
क्षीणस्यानश्नतस्तस्य मासमायुः परं भवेत्||३१|| | क्षीणस्यानश्नतस्तस्य मासमायुः परं भवेत्||३१|| | ||
ūrdhvāgrē nayanē yasya manyē cāratakampanē| | ūrdhvāgrē nayanē yasya manyē cāratakampanē| | ||
balahīnaḥ pipāsārtaḥ śuṣkāsyō na sa jīvati||27|| | balahīnaḥ pipāsārtaḥ śuṣkāsyō na sa jīvati||27|| | ||
yasya gaṇḍāvupacitau jvarakāsau ca dāruṇau| | yasya gaṇḍāvupacitau jvarakāsau ca dāruṇau| | ||
śūlī pradvēṣṭi cāpyannaṁ tasmin karma na sidhyati||28|| | śūlī pradvēṣṭi cāpyannaṁ tasmin karma na sidhyati||28|| | ||
vyāvr̥ttamūrdhajihvāsyō bhruvau yasya ca vicyutē| | vyāvr̥ttamūrdhajihvāsyō bhruvau yasya ca vicyutē| | ||
kaṇṭakaiścācitā jihvā yathā prētastathaiva saḥ||29|| | kaṇṭakaiścācitā jihvā yathā prētastathaiva saḥ||29|| | ||
śēphaścātyarthamutsiktaṁ niḥsr̥tau vr̥ṣaṇau bhr̥śam| | śēphaścātyarthamutsiktaṁ niḥsr̥tau vr̥ṣaṇau bhr̥śam| | ||
ataścaiva viparyāsō vikr̥tyā prētalakṣaṇam||30|| | ataścaiva viparyāsō vikr̥tyā prētalakṣaṇam||30|| | ||
nicitaṁ yasya māṁsaṁ syāttvagasthiṣvēva dr̥śyatē| | nicitaṁ yasya māṁsaṁ syāttvagasthiṣvēva dr̥śyatē| | ||
kṣīṇasyānaśnatastasya māsamāyuḥ paraṁ bhavēt||31|| | kṣīṇasyānaśnatastasya māsamāyuḥ paraṁ bhavēt||31|| | ||
| Line 300: | Line 335: | ||
UrdhvAgre nayane yasya manye cAratakampane| | UrdhvAgre nayane yasya manye cAratakampane| | ||
balahInaH pipAsArtaH shuShkAsyo na sa jIvati||27|| | balahInaH pipAsArtaH shuShkAsyo na sa jIvati||27|| | ||
yasya gaNDAvupacitau jvarakAsau ca dAruNau| | yasya gaNDAvupacitau jvarakAsau ca dAruNau| | ||
shUlI pradveShTi cApyannaM tasmin karma na sidhyati||28|| | shUlI pradveShTi cApyannaM tasmin karma na sidhyati||28|| | ||
vyAvRuttamUrdhajihvAsyo bhruvau yasya ca vicyute| | vyAvRuttamUrdhajihvAsyo bhruvau yasya ca vicyute| | ||
kaNTakaishcAcitA jihvA yathA pretastathaiva saH||29|| | kaNTakaishcAcitA jihvA yathA pretastathaiva saH||29|| | ||
shephashcAtyarthamutsiktaM niHsRutau vRuShaNau bhRusham| | shephashcAtyarthamutsiktaM niHsRutau vRuShaNau bhRusham| | ||
atashcaiva viparyAso vikRutyA pretalakShaNam||30|| | atashcaiva viparyAso vikRutyA pretalakShaNam||30|| | ||
nicitaM yasya mAMsaM syAttvagasthiShveva dRushyate| | nicitaM yasya mAMsaM syAttvagasthiShveva dRushyate| | ||
kShINasyAnashnatastasya mAsamAyuH paraM bhavet||31|| | kShINasyAnashnatastasya mAsamAyuH paraM bhavet||31|| | ||
A weak, thirsty and dryness of mouth suffers from rigid and upward look of the eyes and persistent throbbing of the carotid region of the neck, will not survive for long. | A weak, thirsty and dryness of mouth suffers from rigid and upward look of the eyes and persistent throbbing of the carotid region of the neck, will not survive for long. | ||
If an emaciated person having prominent cheeks along with high fever, severe cough, colic and dislike for food will not cure from his ailments because no treatment suits him. | If an emaciated person having prominent cheeks along with high fever, severe cough, colic and dislike for food will not cure from his ailments because no treatment suits him. | ||
If there is a distortion of the head, tongue and face, drooping of eye brows and appearance of thorny coat over tongue, don’t treat such patients due to its ominous nature. | If there is a distortion of the head, tongue and face, drooping of eye brows and appearance of thorny coat over tongue, don’t treat such patients due to its ominous nature. | ||
Whose penis is excessively long along with pendulous testicles or vice versa, such signs are indicative of death of a patient immediately. | Whose penis is excessively long along with pendulous testicles or vice versa, such signs are indicative of death of a patient immediately. | ||
In emaciated individual whose muscles are excessively undergone wasting with remnants of skin and bone does not survive more than one month.[27-31] | In emaciated individual whose muscles are excessively undergone wasting with remnants of skin and bone does not survive more than one month.[27-31] | ||